Verschil tussen endometriose en adenomyose van de baarmoeder: details

Volgens de statistieken is één op de tien ziekten die door een gynaecoloog wordt vastgesteld, te wijten aan de proliferatie van het endometrium in de spierlaag van de baarmoeder of een ander orgaan. We spreken dan van adenomyose of endometriose. Is er een verschil en hoe verloopt de behandeling?

Laten we eerst de betekenis van deze termen en de aard van deze pathologieën verduidelijken.

Adenomyose

Het is een van de meest voorkomende vrouwelijke aandoeningen. Adenomyose is een ziekte van de baarmoeder die wordt veroorzaakt door de penetratie van het endometrium in de spierlaag. Deze invasie veroorzaakt niet alleen een vergroting van de baarmoeder, maar ook overvloedige bloedingen en intense pijn tijdens en buiten de menstruatie.

Er zijn drie hoofdvormen:

• focaal;
• diffuus;
• nodulair.

Het is niet ongebruikelijk dat een patiënte gelijktijdig twee of drie van deze vormen vertoont. De diffuse vorm bereikt grote gebieden van de baarmoeder. De focale vorm daarentegen beïnvloedt kleine gebieden en is vaak minder symptomatisch. De nodulaire vorm lijkt op een myoom, met de vorming van kleine knobbels.

We onderscheiden vier stadia:

1. Stadium I – oppervlakkige penetratie van het endometrium.
2. Stadium II – diepere penetratie, tot 50% van het myometrium, zonder zeer gelokaliseerd karakter.
3. Stadium III – penetratie die meer dan 50% van de diepte overschrijdt.
4. Stadium IV – het endometrium bereikt de volledige spierdikte.

Adenomyose is een chronische pathologie die een aangepaste behandeling vereist. Vroegtijdige diagnose vergemakkelijkt de behandeling aanzienlijk en helpt ernstige vormen te voorkomen.

Oorzaken

De exacte oorzaken zijn onbekend, maar er is een verband met een teveel aan vrouwelijke hormonen. Een familiale aanleg komt vaak voor.

De uitlokkende factoren kunnen omvatten:

• stress;
• depressie;
• overmatige vermoeidheid;
• lichamelijke of mentale overbelasting;
• nerveuze aanvallen.

Symptomen

In de vroege stadia kan adenomyose volledig asymptomatisch zijn. Zichtbare tekenen zijn zeldzaam.

Wanneer de symptomen verschijnen, merken we op:

1. Pijn in de onderbuik, tijdens de menstruatie, bij inspanning of tijdens seksuele activiteit.
2. Overvloedige bloedingen tijdens de menstruatie.
3. Aanwezigheid van bloedstolsels.
4. Spotting voor en na de menstruatie.
5. Verhoogde grootte van de baarmoeder.
6. Anemie door aanzienlijke bloedverliezen, wat leidt tot zwakte, duizeligheid en vermoeidheid.
7. Impact op de kwaliteit van leven en het algemeen welzijn.

Endometriose

Deze pathologie is complexer. Adenomyose wordt soms interne endometriose genoemd. Endometriose verwijst naar de implantatie van endometriumweefsel buiten de baarmoeder, wat meerdere organen kan aantasten, met name de spijsverterings- en urinewegen.

We onderscheiden drie vormen:

1. Genitaal: aantasting van de voortplantingsorganen en kanalen.
2. Extra-genitaal: aantasting van andere organen, inclusief operatiewonden.
3. Gemengd: haarden zowel in de baarmoeder als elders.

Vier stadia zijn ook gedefinieerd:

1. Stadium I – enkele kleine haarden zonder grote impact.
2. Stadium II – meerdere haarden, toenemende invasie.
3. Stadium III – talrijke haarden of diepe schade, cysten, ontsteking.
4. Stadium IV – uitgebreide invasie in meerdere organen, aanwezigheid van goedaardige en soms kwaadaardige laesies.

Oorzaken

De oorzaken zijn vergelijkbaar met die van adenomyose, maar aanvullende factoren bevorderen de verspreiding:

• afwijkingen van het immuunsysteem die het verwijderen van ectopische cellen verhinderen;
• aanwezigheid van menstruatiebloed in reflux volgens de theorie van migratie via de eileiders;
• transport van cellen via de lymfevaten;
• chirurgische voorgeschiedenis, ontsteking, tumoren;
• hormonale ontregeling blijft een sleutelrol spelen.

Geen enkele theorie is momenteel onbetwist bewezen.

Symptomen

De tekenen zijn vergelijkbaar met die van adenomyose, maar meer algemeen:

1. Overvloedige menstruatiebloedingen.
2. Uteriene bloedingen of bloedingen in de kanalen.
3. Ontsteking, volumevergroting in het aangetaste gebied, aanwezigheid van goedaardige of kwaadaardige massa’s.
4. Bloedingen van het aangetaste orgaan.
5. Mogelijke koorts.
6. Pijn bij de stoelgang of bij het plassen.
7. Gelokaliseerde pijn tijdens inspanning of menstruatie.
8. Verlenging van de menstruatiecyclus.

Overeenkomsten en verschillen

Beide aandoeningen delen de invasie van endometrium buiten zijn gebruikelijke gebied. De symptomen overlappen elkaar, en alleen een grondige diagnose maakt het mogelijk ze te onderscheiden.

Endometriose is ernstiger, met een verhoogd risico op onvruchtbaarheid en een breder symptoombeeld. Het kan onverwachte organen aantasten — inclusief de longen — en, in uitzonderlijke gevallen, zelfs mannen.

Het beïnvloedt veel organen, waardoor de diagnose complex is. De progressie kan doorgaan in afwezigheid van vroege detectie.

Diagnose

Het stellen van de diagnose is moeilijk: de symptomen zijn vaak gemeenschappelijk met andere ziekten.

Bij afwezigheid van duidelijke tekenen worden beide aandoeningen vaak laat ontdekt, wat zwaardere behandelingen vereist, soms chirurgisch.

De diagnose is gebaseerd op:

• analyses en aanvullende onderzoeken;
• geen enkel instrument maakt directe detectie mogelijk, men gaat door eliminatie van andere pathologieën;
• de histologische analyse van een stukje weefsel (extern endometrium) blijft de beste manier om te bevestigen.

Een onderzoek bij de gynaecoloog kan de aandoening suggereren, waarna een volledige evaluatie zal worden voorgeschreven voordat bevestiging en het opzetten van een aangepaste behandeling plaatsvinden.

Behandeling

Aangezien de exacte oorzaak onbekend blijft, richt de behandeling zich voornamelijk op de symptomen en de regulering van de menstruatie:

1. pijnstillers voor en tijdens de menstruatie;
2. hormonale anticonceptiva om de bloedstroom en ontsteking te verminderen;
3. hormonale medicijnen om het endocriene systeem te herbalanceren — de belangrijkste behandeling;
4. ontstekingsremmers om de ontsteking te verminderen.

In ernstige gevallen kan een chirurgische ingreep nodig zijn: de aangetaste gebieden worden gecauteriseerd, en eventueel wordt een partiële ovariectomie of een hysterectomie uitgevoerd. Deze ingrepen zijn effectief maar ingrijpend.

Het hormonale intra-uteriene apparaat kan worden gebruikt, maar het is niet curatief: de symptomen kunnen terugkeren na verwijdering.

De behandeling moet globaal en gepersonaliseerd zijn.

Complicaties

Naast de eerder genoemde anemie kunnen onomkeerbare gevolgen optreden, zoals onvruchtbaarheid. Het ontbreken van symptomen leidt tot een late diagnose; als een vrouw moeite heeft om zwanger te worden, zullen endometriose of adenomyose worden vermoed.

Myomen en endometriose worden vaak geassocieerd, evenals met adenomyose. Zelfs zonder directe link kan de een de ander bevorderen in een verstoord hormonaal en immuungecompromitteerd kader.

Bij afwezigheid van een effectieve behandeling kan een verwijdering van de baarmoeder en de eierstokken worden aanbevolen — een drastische maatregel met zware gevolgen.

Conclusie

Volgens specialisten hebben deze pathologieën vooral betrekking op vrouwen van middelbare leeftijd en ouderen. De moderne levensstijl (vervuiling, slechte gewoonten, voeding…) verjongt ze geleidelijk. Deze twee ziekten zijn gevaarlijk voor de gezondheid en kunnen de kwaliteit van leven aanzienlijk aantasten, vooral door de zwangerschap in gevaar te brengen. Een zwangerschap voor de leeftijd van 30-35 jaar is een van de beste preventiemethoden.

Om een tijdige behandeling te waarborgen, is het essentieel: aandacht te besteden aan de gezondheid, regelmatig een gynaecoloog te raadplegen en de aanbevolen onderzoeken uit te voeren. Niets vervangt een vroege diagnose en een aangepaste medische follow-up.

Veelgestelde vragen