Wat is de normale bloeddruk?

Voor veel mensen is het meten van de bloeddruk een essentiële procedure. Het stelt ons in staat de toestand van het cardiovasculaire systeem te evalueren en de resultaten te vergelijken met de referentiewaarden voor volwassenen, tieners en kinderen.

Begin 20e eeuw namen artsen de kwikbloeddrukmeter aan, een revolutionair apparaat dat werd aangevuld met het gebruik van de stethoscoop. Deze hulpmiddelen, voortgekomen uit het onderzoek van Riva-Rocci en N. Korotkoff, zijn geleidelijk vervangen door elektronische of semi-automatische modellen. Maar wat verstaan we vandaag de dag onder “normale bloeddruk”?

Fysiologisch mechanisme

Het menselijke circulatiesysteem omvat verschillende organen. De goede werking ervan hangt af van de effectiviteit van het hart, de bloedvaten, de slagaders en de haarvaten. De circulatiecyclus berust op twee hoofdfasen: samentrekking (systole) en ontspanning (diastole). Zonder in detail te treden, laten we ons richten op de normale waarden van de bloeddruk bij volwassenen en de mogelijke stoornissen die bij tieners worden waargenomen.

De druk van het bloed op de vaten

Bloeddruk is de druk die de bloedstroom uitoefent op de wanden van de slagaders. Het wordt gemeten met behulp van een bloeddrukmeter. Het eerste model, uitgevonden aan het begin van de 20e eeuw, bestond uit:

• een kwikmanometer;
• een gegradueerde schaal;
• een pomp en een manchet.

De manchet wordt op de linkerarm geplaatst, net boven de elleboog. Door de manchet met de pomp op te blazen, wordt er externe druk uitgeoefend. Zodra het maximum is bereikt (vaak tussen 250 en 280 mmHg), laat men langzaam de lucht ontsnappen. De waarneembare arteriële slagen geven de waarden aan: de eerste waarneembare puls komt overeen met de systolische druk, de laatste met de diastolische druk. Tegenwoordig maken elektronische modellen een eenvoudigere en geautomatiseerde meting mogelijk, hoewel het principe onveranderd blijft.

De druk wordt uitgedrukt in millimeters kwik (mmHg). Elke persoon heeft een zogenaamde “werkdruk” die iets kan afwijken van de norm. Sommigen voelen zich goed met een iets hogere of lagere druk.

Systolische en diastolische druk

De systolische druk komt overeen met de fase van maximale samentrekking van het hart. Deze ligt tussen 110 en 140 mmHg. Boven of onder deze waarden spreken we van een abnormale druk bij volwassenen.

De diastolische druk wordt gemeten tijdens de rustfase van het hart. Deze wordt als normaal beschouwd tussen 70 en 110 mmHg.

Bij een gezonde volwassene is de ideale bloeddruk 120/80 mmHg.

Factoren die de bloeddruk beïnvloeden

Deze waarden zijn gemiddelden die voortkomen uit grote klinische studies.

In de praktijk kunnen verschillende factoren de bloeddruk beïnvloeden:

• de lengte, het gewicht en de algemene morfologie;
• de leeftijd;
• de levensstijl;
• de aanwezigheid van chronische ziekten.

Onder de veelvoorkomende oorzaken van variaties:

• de reactiviteit van de bloedvaten;
• hart- en vaatziekten;
• hormonale veranderingen (vooral tijdens de adolescentie);
• stress of zenuwstoornissen;
• veranderingen gerelateerd aan de menopauze;
• bloedstollingsanomalieën.

Hoe meet je je bloeddruk correct

Om betrouwbare metingen te verkrijgen, moeten enkele regels worden nageleefd:

1. Vermijd fysieke activiteit, sigaretten, alcohol of energiedrankjes voor de meting.
2. Voer de meting zittend uit, met de linkerarm vrij van strakke kleding.
3. De manchet moet goed passen. Er zijn specifieke modellen voor kinderen en tieners.
4. Adem rustig en praat niet tijdens de meting.
5. Blijf de manchet gelijkmatig opblazen, zonder schokken. Automatische apparaten regelen deze fase.
6. De compressie voelt normaal aan.
7. De eerste hoorbare puls is de systolische waarde; de laatste is de diastolische waarde.
8. Wacht 5 minuten voordat je de meting herhaalt om de resultaten te bevestigen.

Deze aanbevelingen gelden ook voor elektronische apparaten, die onderhevig zijn aan kleine afwijkingen in nauwkeurigheid.

Herhaalde metingen stellen je in staat om je gebruikelijke bloeddruk vast te stellen (“referentiedruk”).

Hoge of lage bloeddruk: welke impact?

Mensen met een hoge bloeddruk worden hypertensief genoemd. Hun druk kan oplopen tot 230-240 mmHg, wat hen blootstelt aan grote risico’s op een hartaanval of beroerte. Dergelijke waarden duiden op hartafwijkingen die detecteerbaar zijn met ECG, echografie of hartscan.

Een systolische druk onder de 90 mmHg definieert hypotensie. Dit komt vaak voor bij tieners, zeer slanke mensen of degenen die strenge diëten volgen. De symptomen zijn:

• misselijkheid, braken;
• bleekheid;
• bewustzijnsverlies, ademhalingsstilstand.

In tegenstelling tot hypertensieven, wiens gezicht rood wordt, voelen hypotensieven zich zwak, neerslachtig en maken vaak gebruik van stimulerende middelen.

Sommige jongeren kunnen last hebben van lage bloeddruk (90/80 mmHg) die migraine en bewustzijnsstoornissen veroorzaakt. Anderen kunnen daarentegen plotselinge hypertensie ontwikkelen (160-180 mmHg), veroorzaakt door stress of hormonale onevenwichtigheden.

Wat is de norm?

Alleen een regelmatige medische controle kan bepalen wat een “normale” bloeddruk is voor een bepaald individu.

Sommigen voelen zich goed met 140/90 mmHg, anderen met 100/70 mmHg. Het belangrijkste is om je eigen norm te kennen en te raadplegen bij veranderingen.

De risicogroepen zijn:

• ouderen;
• volwassenen in de menopauze;
• tieners in de groei;
• zuigelingen met aangeboren afwijkingen.

De regulering van de bloeddruk moet altijd worden begeleid door een professional (cardioloog, huisarts, neuroloog). Zelfmedicatie kan de situatie verergeren en ernstige complicaties veroorzaken.

Veelgestelde vragen