Hoest bij bronchitis

MedCluster.NL

Minder twijfels.
Meer duidelijkheid.

2 e-mails per maand

Heldere uitleg, praktische tips en een selectie artikelen om je gezondheid in het dagelijks leven beter te begrijpen.

Tijd om ook aan jezelf te denken?

Hoesten gaat gepaard met veel ziekten. Om het goed te behandelen, moet de oorzaak worden geïdentificeerd. Hoesten bij bronchitis is een bijna constante symptoom en het is belangrijk om te weten hoe het aan te pakken.

Mechanisme van het ontstaan van hoest

Hoesten is een reflex van verdediging, een geforceerde uitademing door de mond. Het gebeurt na een verhoging van de intrathoracale druk terwijl de glottis gesloten is, en opent dan, wat leidt tot een brutale uitademing. Dit maakt het mogelijk om ongewenste stoffen uit de bronchiën en de longen te verwijderen.

De fysiologische functie is om de luchtwegen te reinigen van ingeademde deeltjes en afscheidingen (bronchiaal epitheel, slijm).

De hoestreflex begint met de irritatie van de receptoren die een signaal naar het ademhalingscentrum van de hersenstam sturen. Het bericht activeert vervolgens de ademhalingsspieren, wat leidt tot de reflexmatige expulsie van deeltjes en slijm.

Rol van hoest voor het lichaam

Aan de ene kant is hoesten tijdens bronchitis nuttig omdat het de bronchiën en de longen ontdoet van infectieuze agentia. Maar het hangt allemaal af van het type. Wanneer het frequent en hardnekkig is, verhoogt het de intrathoracale druk en kan het een hypertensie bevorderen. In sommige gevallen kunnen bloedstrepen in het sputum verschijnen.

Tijdens hoestbuien neemt de druk in de aderen van de grote circulatie toe, wat kan leiden tot bloedingen in de conjunctiva of de bronchiale aderen.

Bij sommige patiënten kunnen zeer intense hoestbuien een syncope en hartritmestoornissen veroorzaken.

Deze elementen tonen aan dat, bij bronchitis, hoest absoluut moet worden aangepakt.

Types hoest

Bij veel infecties bij zowel kinderen als volwassenen is hoest een belangrijk symptoom en kan het zo uitputtend zijn dat behandeling noodzakelijk is om de patiënt te verlichten.

We onderscheiden twee soorten hoest:

1. Droog.
2. Vochtig (productief).

De droge hoest wordt als niet-productief beschouwd, omdat het slijm niet wordt afgevoerd. De eliminatie van afscheidingen door hoest blijft echter essentieel; het doel is dus om het productief te maken, dat wil zeggen om de expectoratie te herstellen.

Tijdens bronchitis vernauwt de ontsteking de bronchiale lumen; de hoest is droog en de afscheidingen zijn zeer viskeus, wat hun afvoer belemmert. In dit geval is de hoest schadelijk.

Zonder behandeling kan de infectie migreren naar het longparenchym en zich ontwikkelen tot een longontsteking.

Zelfs in het geval van een vochtige hoest moeten medicijnen worden gebruikt die het slijm verdunnen.

We onderscheiden ook:

• Acute;
• Chronische.

De acute hoest verschijnt bij ontsteking van de bronchiën. De wanden produceren veel slijm dat moet worden afgevoerd.

De chronische hoest is typisch voor chronische bronchitis, bevorderd niet alleen door infectieuze agentia, maar ook door blootstelling aan tabak en uitlaatgassen. De hoestbuien zijn terugkerend. Bloedige sputum kan optreden, met perioden van exacerbatie en remissie.

Elk type hoest vereist een specifieke therapeutische aanpak. Als de hoest aanhoudt ondanks de behandeling, kan dit complicaties onthullen zoals:

• Chronische longontsteking;
• Astma;
• Tuberculose.

Een gespecialiseerde mening is dan nodig om de oorzaak te bepalen en de behandeling aan te passen.

Oorzaken van hoest

Verschillende factoren verklaren de hoest tijdens bronchitis:

1. Virale infectie.
2. Bacteriële infectie.
3. Verkoudheid (bijvoorbeeld, een kind dat koude voeten heeft gehad).
4. Voortdurende blootstelling aan stoffige, rokerige of vervuilde lucht.
5. Allergische reactie.

Wat de oorzaak ook is, de hoest moet worden behandeld, maar zonder zelfmedicatie: raadpleeg een arts die de juiste medicijnen zal voorschrijven.

Oorzaken van aanhoudende hoest bij bronchitis

Als de hoest langer dan 4 tot 8 weken aanhoudt ondanks de behandeling, spreekt men van aanhoudende hoest. De oorzaak moet worden onderzocht en dienovereenkomstig behandeld.

Na een infectie kunnen residuele verschijnselen in de bronchiën en de longen aanhouden. De hoest kan dan enkele weken aanhouden.

Een uitgebreide evaluatie kan het volgende aan het licht brengen:

• Astma;
• Chronische bronchitis;
• Chronische longontsteking;
• Voortdurende luchtweginfecties;
• Beroepsziekten (bijv.: blootstelling aan asbest of silica);
• Bijwerkingen van bepaalde medicijnen;
• Longtumor;
• Hartfalen.

Onderzoeken bij aanhoudende hoest

Als de hoest aanhoudt terwijl de andere symptomen van bronchitis afnemen, raadpleeg dan en voer aanvullende onderzoeken uit.

Om de oorzaak te identificeren, kunnen de volgende onderzoeken worden gepland:

1. Functionele ademhalingsonderzoeken (EFR).
2. Thoraxfoto.
3. Bloedonderzoek (bloedbeeld, CRP, eventueel aanvullende tests afhankelijk van de context).
4. Specifieke functionele ademhalingsonderzoeken.
5. Bronchoscopie.

Het klinische beeld wijst vaak al op de diagnose:

1. Hoest met veel sputum: waarschijnlijk bronchitis of longontsteking.
2. Astma: hoestbuien, piepend, vooral ’s ochtends.
3. Kinkhoest: uitputtende paroxysmale hoestbuien.
4. Longtumor: hoest met weinig afscheidingen.
5. Hartfalen: droge hoest met dyspneu.

Afhankelijk van de oorzaak is de behandeling van aanhoudende hoest gepersonaliseerd.

Behandeling van hoest

Van hoestbuien afkomen is niet eenvoudig: alleen een professional kan, na onderzoek en analyse, de behandeling aanpassen.

Tijdens het gesprek verduidelijkt de arts de duur, de aanwezigheid van sputum, de frequentie van de aanvallen en de lopende behandelingen. Het is essentieel om acute hoest van chronische hoest te onderscheiden; de strategieën verschillen.

De hoeststillers/expectorantia zijn onderverdeeld in 3 groepen:

1. Mucolytica (verdunnen het slijm).
2. Expectorantia (vergemakkelijken de afvoer van afscheidingen).
3. Hoeststillers (verlagen de activiteit van het hoestcentrum).

Ze zijn verkrijgbaar in de vorm van tabletten, siropen of druppels. Veel specialiteiten combineren verschillende acties (mucolytisch + expectorant).

Behandeling van droge hoest (niet-productief)

In het begin is de hoest vaak droog en uitputtend; het moet snel worden verlicht, vooral ’s nachts.

Veel medicijnen kunnen helpen, op recept indien nodig. De onderstaande tabel illustreert gebruikelijke opties in Nederland voor kinderen en volwassenen in geval van droge hoest.

Therapeutische klasse	Werkzame stof (voorbeelden)	Merknaam (NL, ter indicatie)	Schema bij volwassenen	Bij kinderen		Opmerkingen over gebruik
Hoeststillers	Dextromethorfan Oxomemazine (sedatieve antihistaminicum)	Diverse generieke dextromethorfan Toplexil (oxomemazine)	Volgens bijsluiter en medisch advies	Dextromethorfan vanaf 12 jaar; vermijden bij jongere kinderen. Doseringen volgens bijsluiter		Nuttig bij hinderlijke droge hoest; vermijden in combinatie met sedativa. Codeïne niet aanbevolen voor zelfmedicatie
Bronchodilatatoren	Salbutamol inhalatie Ipratropium	Ventoline Atrovent	Volgens voorschrift	Volgens pediatrisch voorschrift		Bij voorkeur bij piepen/obstructie. Vereisen medisch advies
Expectorantia/combinaties	Guaifenesine (zeldzaam in NL) Antihistaminica-hoeststillers combinaties	Volgens beschikbaarheid	Volgens bijsluiter	Volgens bijsluiter, medisch advies		Kies per geval, let op slaperigheid

Opmerking: in Nederland wordt codeïne niet meer gebruikt voor zelfmedicatie, en pholcodine is verwijderd. Vraag altijd advies aan de apotheker/arts.

Wanneer de hoest vochtig wordt

Wanneer de hoest productief wordt, moet de behandeling niet te vroeg worden gestopt. Het is belangrijk om het lichaam te blijven helpen het slijm af te voeren, met andere klassen van medicijnen.

Bij kinderen worden siropen vaak beter verdragen; hier zijn gebruikelijke opties.

Therapeutische klasse	Werkzame stof	Merknaam (NL)	Schema	Aanduidingen
Mucolytica	Acetylcysteïne Carbocisteïne	Fluimucil/Exomuc Bronchokod, Rhinathiol	Volgens leeftijd en bijsluiter	Acute/chronische bronchitis met viskeus slijm
Expectorantia	Klimop (Hedera helix) Tijm	Siropen met klimop (diverse) Siropen met tijm (diverse)	Volgens bijsluiter	Goedaardige vochtige hoest van infectieuze oorsprong

Bij volwassenen zijn dezelfde klassen aanwezig; de onderstaande tabel illustreert twee voorbeelden:

Klas	Stof	Specialiteit (NL)	Schema	Wanneer te gebruiken
Mucolyticum	Acetylcysteïne	Fluimucil/Exomuc	Volgens bijsluiter	COPD, acute/chronische bronchitis met hyperscheiding
Fytotherapie	Tijm, klimop	Siropen met tijm/klimop	Volgens bijsluiter	Eenvoudige acute bronchitis

Korte vergelijking van medicijnklassen

De keuze is breed en kan verwarrend zijn. Elke klasse heeft zijn voordelen en beperkingen; het juiste gebruik moet met de arts worden besproken.

Voordelen en nadelen (voorbeelden):

Klas	Positieve punten	Beperkingen
Mucolytica (acetylcysteïne, carbocisteïne)	Verdunnen snel de afscheidingen, vergemakkelijken de expectoratie	Risico op spijsverterings- of allergische intolerantie; te vermijden bij actieve zweren
Fytotherapie (tijm, klimop, sleedoorn)	Goed verdragen, verzachtende/expectorante werking	Variabele effectiviteit; mogelijke allergie voor planten
Hoeststillers (dextromethorfan, sedatieve antihistaminica)	Verminderen hinderlijke droge hoestbuien	Slaperigheid mogelijk; contra-indicaties; niet combineren met alcohol

Gelet op deze elementen kan alleen de arts de voordelen/risico’s afwegen en de meest geschikte behandeling voorschrijven.

Als er geen verlichting optreedt, moet de strategie opnieuw worden geëvalueerd; een andere behandeling kan nodig zijn.

Traditionele geneeskunde en aanvullende maatregelen

Planten kunnen de behandeling aanvullen, vooral voor milde vormen.

Enkele voorbeelden die geschikt zijn voor gebruik in Nederland:

1. Plantago, tussilago, tijm, sleedoorn: in infusie (au bain-marie of in thermosfles). Een halve kop 3 tot 4 keer per dag na medisch advies.
2. Mix van plantago, driekleurige viooltje, munt, rozenbottel: infusie, een halve kop 3 keer per dag.
3. Combinatie van dennenknoppen, zoethoutwortel en sleedoorn, oregano: infusie 3 tot 4 keer per dag.

Om de bitterheid te verzachten, kan een lepel honing worden toegevoegd (behalve bij kinderen jonger dan een jaar). Bespreek altijd de duur van het gebruik met de arts of apotheker.

Deze planten kunnen ook worden gebruikt voor inhalatie (onder advies), nuttig om de afscheidingen te verdunnen, vooral in chronische vormen waar men de blootstelling aan medicijnen wil beperken.

Mogelijke complicaties bij bronchitis

Zonder behandeling kan de hoest leiden tot sputum met bloedstrepen. Dit is een waarschuwingssignaal. Bij chronische bronchitis kunnen fijne hemoptoïsche strepen verschijnen; deze verdwijnen meestal met de juiste behandeling.

Een aanhoudende en heftige hoest kan leiden tot sputum met stolsels door het breken van kleine bloedvaten onder druk. Daarom is een effectieve behandeling van belang.

Als, naast de hemoptoïsche hoest, algemene malaise, koorts of gewichtsverlies wordt waargenomen, moeten aandoeningen zoals tuberculose of een tumor worden onderzocht.

Een snelle evaluatie is noodzakelijk om een ernstige oorzaak niet te missen. De onderzoeken omvatten in de praktijk:

• Bloedtelling;
• CRP en andere markers afhankelijk van de context;
• Urine-analyse;
• Onderzoek van het sputum;
• Thoraxfoto;
• Bronchoscopie;
• Thorax CT-scan.

Pas nadat deze ernstige oorzaken zijn uitgesloten, kan men de symptomatische behandeling volgens de medische aanbevelingen rustig voortzetten.

Met een globale en serieuze aanpak kan bronchitis en de bijbehorende hoest effectief worden behandeld. Vermijd zelfmedicatie en volg het advies van een zorgprofessional. Zorg goed voor jezelf!

Ontvang onze volgende selectie artikelen

MedCluster.NL

Begrijp je gezondheid beter.
Maak weloverwogen keuzes.

2 e-mails per maand

Een klacht die je wilt begrijpen, een veelgehoorde opvatting die je wilt toetsen of een vraag voor je huisarts: ontvang onze selectie artikelen voor meer inzicht in je dagelijkse gezondheid.

Veelgestelde vragen