Moet men zich laten opereren voor een varicocele?

Varicocele is een aandoening die uitsluitend bij mannen voorkomt, en die overeenkomt met een spataderachtige verwijding van de aderen rond de testikels. Het komt voornamelijk aan de linkerkant voor, vanwege anatomische bijzonderheden. Deze aandoening kan op elke leeftijd optreden, van de kindertijd tot de volwassenheid, en blijft vaak jarenlang stil, en wordt pas ontdekt tijdens een medisch onderzoek.

Varicocele is veelvoorkomend: het wordt gediagnosticeerd bij 16% van de mannen, bij 1 tot 7% van de jongeren tijdens het militaire onderzoek, en tot 20% van de adolescenten van 14-15 jaar. Het kan een significante impact hebben op de vruchtbaarheid: 30 tot 40% van de onvruchtbare mannen heeft een varicocele, en bij 40 tot 80% van de getroffen patiënten is de functie van de zaadproductie aangetast.

Diagnose en classificatie

De diagnose van varicocele is relatief eenvoudig. Een man kan zelf een massa in het scrotum voelen, die lijkt op een “tros druiven”. Een medisch onderzoek en een echografie bevestigen de diagnose en maken het mogelijk de ernst te bepalen:

1. Fase I: lichte verwijding zichtbaar alleen op echografie tijdens een Valsalva-manoeuvre (vrijwillige buikspanning);
2. Fase II: de verwijdde aderen zijn zichtbaar zonder bijzondere manoeuvre, maar de testikels blijven normaal;
3. Fase III: duidelijke zwelling van de aderen, atrofie van een testikel (vaak de linker), doffe pijn in het scrotum.

Mogelijke complicaties

Het vasculaire systeem van de testikels is complex. Als de varicocele vordert, wordt de doorbloeding van de testikel aangetast, wat de productie en de beweeglijkheid van de zaadcellen vermindert, wat leidt tot onvruchtbaarheid. In sommige gevallen kan dit de libido beïnvloeden of leiden tot een vroegtijdige mannelijke menopauze.

Is het mogelijk een operatie te vermijden?

Er is geen effectieve medicamenteuze behandeling tegen varicocele. Lange tijd was de praktijk in Rusland om systematisch te opereren, maar moderne benaderingen evolueren. Specialisten zijn het er tegenwoordig over eens dat varicocele niet altijd leidt tot een aantasting van de vruchtbaarheid of ernstige complicaties.

Met andere woorden, als de varicocele asymptomatisch is en geen pijn of vruchtbaarheidsproblemen veroorzaakt, is een operatie niet nodig. Het is echter belangrijk om een goede levensstijl aan te nemen: intense fysieke inspanningen vermijden, constipatie bestrijden, regelmatig seksuele activiteit hebben, matige fysieke activiteit beoefenen en op de voeding letten.

In een lichte fase (fase I) kan een gezonde levensstijl voldoende zijn om het probleem te stabiliseren. Vitaminesupplementen en zachte oefeningen zijn gunstig.

Alternatieve methoden zoals aromatherapie, zachte testikelmassage, specifieke oefeningen (squats, tenen, rekken) of infusies van vaatbeschermende kruiden (Sint-Janskruid, kamille, kastanje, eikenbast, alsem) kunnen sommige symptomen in een vroeg stadium verlichten. Hun effectiviteit is echter niet wetenschappelijk bewezen, en medische follow-up blijft noodzakelijk.

Wanneer is een ingreep noodzakelijk?

Urologen raden chirurgie aan in de volgende gevallen:

• aanhoudende pijn in het scrotum;
• vastgestelde testikelatrofie;
• adolescenten met een varicocele van fase II of III om onvruchtbaarheid te voorkomen;
• mannen onder de 35 jaar met bewezen onvruchtbaarheid.

De chirurgische ingreep is goed beheersbaar. Het duurt ongeveer 30 minuten, onder lokale of algemene anesthesie. Er zijn verschillende technieken:

• de open methode van Ivanissevitch (abdominale of inguinale toegang);
• de microchirurgische techniek van Marmar, preciezer en minder invasief;
• de endoscopische chirurgie (laparoscopie).

Moderne methoden, zoals Marmar of laparoscopie, bieden een snel herstel met weinig complicaties. Bijwerkingen zoals hydrocèle (vochtophoping) of een terugkeer van de varicocele zijn zeldzaam en vaak gerelateerd aan secundaire aderen die tijdens de operatie niet zijn opgemerkt.

Samenvattend, de chirurgische ingreep is niet automatisch. Deze moet worden overwogen in geval van pijn, onvruchtbaarheid of esthetische ongemakken. De beslissing ligt bij de patiënt, in overleg met zijn arts, afhankelijk van zijn doelen (vruchtbaarheid, comfort) en zijn algehele gezondheidstoestand.

Veelgestelde vragen