AST (ASAT) in het bloed: rol, normen en interpretatie

De AST is een enzym dat betrokken is bij de eiwitstofwisseling van het lichaam, ook wel « aspartaataminotransferase » genoemd. Het speelt een rol in het proces van eiwitsynthese in het menselijk lichaam. Het is ook betrokken bij de synthese van aminozuren, die deel uitmaken van de componenten van de celmembranen van weefsels.

Echter, de activiteit van AST en ALT is niet identiek in alle soorten weefsels en organen. Deze diversiteit van aminotransferasen behoort tot een specifieke groep indicatoren waarvan de verhoging een relatief beperkt spectrum van verstoringen van de toestand van het lichaam aangeeft. ALT wordt ook wel « alanineaminotransferase » genoemd en is een ander enzym.

Beide enzymen komen voor in de hartspieren, leverweefsel, neuronen van de hersenen en spierweefsels. Ze dragen ook bij aan het handhaven van een hoge stofwisseling van de organen en de capaciteit van de cellen om zich aan te passen en hun integriteit te behouden.

Als de cellulaire structuur niet is aangetast, blijft de concentratie van deze enzymen in het bloedplasma binnen de normale grenzen. Als de cellen die ALT bevatten beschadigd zijn, wordt het enzym in overmaat in het plasma vrijgegeven. Dit fenomeen resulteert in een verhoging van de activiteit van ALT. Deze relatie is dus recht evenredig: hoe intenser de processen van cytolyse, hoe hoger het ALT-niveau. Dit fenomeen hangt af van de duur van de cellulaire vernietiging: hoe langer de verslechtering van een orgaan aanhoudt, hoe hoger de concentratie van enzymen zal zijn.

Bloedonderzoek AST

Een biochemische analyse wordt voorgeschreven om de enzymactiviteit te onderzoeken, met name de meting van ALT en AST. Hiervoor wordt veneus bloed afgenomen door middel van een bloedafname. Vervolgens wordt dit monster gecentrifugeerd om het plasma van de andere bloedcomponenten te scheiden. De geïsoleerde fracties worden onderworpen aan verschillende chemische manipulaties om uiteindelijk het niveau van activiteit van ALT en AST te bepalen.

Internationale normen voor klinische diagnostiek omvatten al lange tijd de lijst van biochemische analyses en integreren de metingen van ALT en AST. Ze maken deel uit van de verplichte onderzoeken in veel diagnostische evaluaties die verschillende gebieden van de pathogenese bestrijken.

Wanneer wordt de AST-bepaling voorgeschreven?

Er zijn specifieke indicaties voor de voorschrijving, maar de AST-analyse wordt niet systematisch uitgevoerd bij alle patiënten.

Aandoeningen waarvoor AST en ALT nodig zijn:

• hart- en vaatziekten;
• leveraandoeningen; voedselvergiftiging;
• infecties;
• etterige en septische aandoeningen;
• geelzucht;
• ascites en portale hypertensie;
• diverse auto-immuunziekten;
• trauma van de buik;
• pancreasnecrose; pancreatitis;
• allergieën;
• tumoren van welke aard dan ook;
• trauma’s en kneuzingen van de buik, thorax of lever.

Naast het zoeken naar een pathologie wordt de AST-bepaling uitgevoerd om de effectiviteit van een behandeling van hart- of leveraandoeningen te evalueren. Het is ook van belang in de preoperatieve periode.

Normale waarden van de enzymen ALT en AST

Om het niveau van enzymactiviteit in het plasma nauwkeurig te beoordelen, is het noodzakelijk om te weten welke waarden als normaal worden beschouwd en welke als abnormaal. Deze informatie is doorgaans bekend bij professionele artsen. Er zijn echter referentietabellen die helpen om de normaliteit of de mate van pathologie te identificeren. Het is zeer praktisch dat het laboratorium naast de gemeten waarde aangeeft of deze binnen de normale grenzen valt of niet. Dit is belangrijk omdat de reagentia en technieken kunnen variëren, en elke analytische methode heeft zijn eigen specificiteiten die in overweging moeten worden genomen bij de interpretatie van de resultaten.

Norm voor AST

De normale of gebruikelijke waarde van dit enzym varieert afhankelijk van het geslacht: 20–40 eenheden per liter bij vrouwen, terwijl deze bij mannen lager is en tussen 15 en 31 eenheden per liter ligt. Lichte variaties kunnen worden waargenomen bij een gezonde patiënt na inname van bepaalde medicijnen (paracetamol, echinacea, antibiotica).

Norm voor ALT

De normale waarde van dit enzym tijdens de biochemische evaluatie, net als voor AST, hangt af van het geslacht: tot 40 eenheden per liter bij vrouwen en niet meer dan 32 bij mannen. Bij een gezonde patiënt die lichamelijke activiteit verricht, kan het ALT-niveau stijgen na een trauma of na inname van bepaalde medicijnen. De norm varieert ook met de leeftijd, en een verhoogd enzymvolume kan worden waargenomen bij adolescenten in een periode van intense groei.

Pathologie

De verhoging van de waarden van ALT en AST wordt ook waargenomen bij hartinfarcten. In dit geval kan de maximale waarde 30–50 % van de normale waarde afwijken, en in acute vormen van de ziekte kan de verhoging 350–400 % bereiken. Een dergelijke verhoging van de plasmatische enzymen is ook kenmerkend voor acute hepatitis, leverziekten, enzovoort, waarbij de waarden ongeveer hetzelfde niveau kunnen bereiken als bij hartinfarcten.

Afhankelijk van de omvang van de verhoging van AST en ALT worden verschillende niveaus van verhoging onderscheiden.

Globaal kunnen we er drie definiëren:

• matige verhoging (tot 5 keer de normale waarde);
• gemiddelde verhoging (6–10 keer de normale waarde);
• ernstige verhoging (11 keer de normale waarde en meer).

Aangezien dit fenomeen de breuk van de cellulaire membraanintegriteit aangeeft, is het noodzakelijk om diagnostische onderzoeken in te stellen om het aangetaste orgaan te identificeren. Pas wanneer het weefsel herstelt en zijn goede werking herstelt, zal de biochemische parameter terugkeren naar normale waarden.

Het is belangrijk om te herinneren dat hoge waarden van AST en ALT in het bloed geen oorzaak van ziekte zijn, maar een gevolg. Normalisatie van deze parameters kan alleen worden bereikt door de onderliggende pathologie te behandelen. Bij afwezigheid van andere « goedaardige » oorzaken die de verhoging van de aminotransferasen verklaren, is er een serieuze reden om een ervaren arts te raadplegen. Alleen een arts kan bepalen of het gaat om een normale variatie of een afwijking, en vervolgens de bijbehorende ziekte identificeren.

Het is bijzonder belangrijk om te onthouden dat een ogenschijnlijk onschuldige test een gevorderde chronische ziekte kan verbergen; het is daarom belangrijk om deze vroegtijdig op te sporen en de behandeling te starten. Een asymptomatische ziekte is moeilijk te identificeren, maar een competente arts zal, na eventuele aanvullende diagnostische onderzoeken, gemakkelijk de diagnose stellen en een gerichte en effectieve behandeling voorschrijven.

Veelgestelde vragen