Bloedanalyse voor parasieten: symptomen, tests en interpretatie

Parasieten kunnen zich in het lichaam van elke persoon nestelen. Dit kan ongewenste gevolgen hebben. Volwassenen denken vaak dat dit alleen kinderen betreft, maar helaas kan de strijd tegen parasieten ook voor hen noodzakelijk zijn. Als het minste teken van besmetting verschijnt, zal een bloedanalyse voor parasieten hun aanwezigheid nauwkeurig bepalen.

Tekenen van parasieten bij kinderen

Wormen zijn frequente gasten in het lichaam van kinderen. Dit komt doordat peuters vaak voorwerpen in hun mond steken, ongewassen fruit kunnen eten, graag met dieren spelen en daarna hun handen naar hun mond brengen.

De eerste tekenen dat ongewenste gasten zich in het lichaam hebben genesteld zijn zwakte, prikkelbaarheid en hoofdpijn. Ook kunnen de volgende tekenen worden opgemerkt:

• de eetlust varieert: soms verhoogd, soms totale weigering om te eten;
• verschijning van misselijkheid, vooral ’s ochtends;
• problemen met de darmtransit;
• mogelijke koorts zonder duidelijke oorzaak;
• huiduitslag;
• bleke teint;
• kringen onder de ogen.

Als ouders minstens twee tekenen uit deze lijst opmerken, is dat al een signaal om naar de dokter te gaan en een bloedanalyse voor parasieten te laten uitvoeren.

Ouders moeten weten dat de wormen niet vanzelf het lichaam zullen verlaten: ze reproduceren zich snel en vergiftigen het kind met hun metabolische producten.

Tekenen van besmetting bij volwassenen

In tegenstelling tot kinderen kan de aanwezigheid van parasieten bij volwassenen asymptomatisch blijven, afgezien van een slechte uitstraling. Aangezien de producten van hun activiteit in het bloed doordringen en zich door het hele lichaam verspreiden, kunnen gewrichtspijn en slaapproblemen optreden.

Men moet zich zorgen maken als men elke nacht rond 2 uur ’s ochtends wakker wordt. Dit is vaak het moment waarop de lever probeert toxines en vergiften te elimineren. Men kan ook het volgende observeren:

• ademhalingsproblemen;
• vermoeidheid;
• verschijning van massa’s of knobbels op verschillende locaties.

Veel specialisten schatten dat de meeste gezondheidsproblemen voortkomen uit parasitaire infecties. Als men vermoedt dat er wormen aanwezig zijn, is het raadzaam om een consult te plannen en zich te laten onderzoeken.

Welke onderzoeken zijn nodig?

Veel mensen beschouwen de fecale test als de meest betrouwbare test om parasieten te detecteren. Tegenwoordig is dat niet altijd het geval. De aanwezigheid van ongewenste gasten kan worden vastgesteld met een eenvoudige druppel bloed.

Om een nauwkeurige diagnose te stellen, wordt een microscoop en een videocamera gebruikt. Deze methode maakt het mogelijk om de volgende bloedparameters te evalueren:

• witte en rode bloedcellen;
• de soorten parasieten;
• de detectie van glucose en cholesterol.

Vaak stuurt de arts een persoon met chronische ziekten die moeilijk te behandelen zijn naar het laboratorium. Onder deze ziekten vallen:

• gastro-intestinale ziekten;
• urogenitale aandoeningen;
• ziekten van de luchtwegen.

Bij kinderen is een dergelijk onderzoek aangewezen in geval van laag gewicht, verminderde eetlust of bleekheid.

Soorten analyses om parasieten te detecteren

Er zijn veel parasitaire soorten die verschillende systemen van ons lichaam kunnen koloniseren, bijvoorbeeld de lever. In dat geval kan de gebruikelijke fecale test ze mogelijk niet onthullen. Zelfs de “klassieke” wormen kunnen onopgemerkt blijven als de eieren nog niet zijn gelegd of als de technicus niet voldoende ervaring heeft om ze te detecteren.

Daarom wordt de bloedanalyse als de meest informatieve beschouwd. Verschillende afzonderlijke tests, gebaseerd op verschillende methoden maar allemaal gericht op het detecteren van parasieten, worden tegenwoordig gebruikt. De meest voorkomende zijn:

1. de immuno-enzymatische, ook wel IFA genoemd;
2. de hemoscan (hemoscaning) van het bloed;
3. de serologische analyse;
4. de PCR voor de detectie van parasitair DNA in het bloed.

Elke test heeft zijn eigen bijzonderheden en mag alleen door de behandelende arts worden voorgeschreven als hij dat nodig acht.

Immuno-enzymatische analyse (IFA)

Met deze methode is het mogelijk om antilichamen en antigenen in het bloed van volwassenen en kinderen te detecteren. Met andere woorden, het geeft vrij betrouwbaar de hoeveelheid parasitaire wormen en de producten van hun activiteit in het lichaam aan.

Deze test maakt het niet alleen mogelijk om de aanwezigheid van helminthen in het lichaam te bevestigen, maar ook om de dynamiek van de behandeling en de evolutie van ziekten veroorzaakt door wormen te volgen.

De IFA wordt vaak voorgeschreven wanneer men vermoedt dat er echinokokken in de weefsels aanwezig zijn. Het belangrijkste nadeel is de hoge kosten, waardoor het niet in alle laboratoria beschikbaar is.

Hemoscan van het bloed

Voor dit onderzoek is een druppel bloed voldoende; de afname gebeurt aan de vinger. De hemoscan maakt het mogelijk om te bepalen:

• het type helminthen;
• de hoeveelheid en kwaliteit van de erytrocyten;
• de leukocyten;
• de werking van het immuunsysteem;
• de aanwezigheid van schimmels en virussen;
• de viscositeit van het bloedplasma.

Deze methode kenmerkt zich door de noodzaak om het monster bijna onmiddellijk te observeren, om de bewegingen te visualiseren. Vergrotende instrumenten en een high-definition videocamera worden gebruikt. Het beeld wordt op een scherm geprojecteerd, zodat de patiënt de procedure kan volgen.

De technicus legt onmiddellijk uit wat er wordt waargenomen en helpt bij het interpreteren van de resultaten. Soms kan men parasieten zien die zich voeden met bloedcellen, wat de patiënt kan choqueren, maar vaak aanzet tot zorg voor de gezondheid.

Serologische analyse

Dit is een andere methode die wordt gebruikt om protozoa en multicellulaire parasieten zowel bij kinderen als bij volwassenen te detecteren. Voor dit onderzoek wordt het bloedserum geanalyseerd in plaats van het totale bloed.

Men zoekt naar antilichamen gericht tegen verschillende parasieten. De serologische analyse maakt het zelfs mogelijk om recente infecties te traceren waarmee het lichaam is geconfronteerd. Ondanks de goede informativiteit heeft deze test een nadeel: het stelt niet altijd in staat om het stadium van de besmetting te preciseren, en de definitieve diagnose kan moeilijk zijn. Het is vaak nodig om de analyse 10 tot 14 dagen later te herhalen en de resultaten te vergelijken.

Diagnose door PCR

Deze techniek maakt het mogelijk om alleen protozoa te detecteren door te zoeken naar segmenten van DNA of RNA van de parasieten. Het is niet nodig dat het geanalyseerde materiaal levend is voor een positieve uitslag.

Het te bestuderen materiaal kan gevarieerd zijn: bloed, urine, plasma, serum, andere biologische vloeistoffen of monsters.

Interpretatie van de resultaten

Het detecteren van parasitaire organismen door middel van een bloedafname is slechts een stap; daarna moeten de resultaten correct worden geïnterpreteerd. Dit werk is uiteraard aan de specialisten, die vervolgens de conclusies aan de patiënt communiceren. In de eerste plaats onthult de analyse de aanwezigheid van antilichamen en antigenen en hun concentratie.

In de praktijk worden deze aangeduid met afkortingen zoals IgG, IgA, IgM. Ongeveer 14 dagen na de besmetting kunnen bepaalde klassen van antilichamen al worden opgemerkt.

Tijdens de ziekte observeert men doorgaans een overheersing van IgG; daarom wordt de analyse vaak op regelmatige tijdstippen herhaald om de dynamiek van de behandeling te volgen.

In het geval van giardiasis bij een kind kan de analyse bijvoorbeeld de aanwezigheid van IgG en IgA tonen. De antilichamen van de klasse IgM verschijnen ongeveer 10–14 dagen na de invasie. In dezelfde periode kunnen IgG al worden gedetecteerd, die gedurende de infectie aanhouden en in grote hoeveelheden aanwezig zijn, wat kan wijzen op een chronische vorm. Als de balans gelijktijdig hoge niveaus van IgG en IgM toont, kan het dossier van de patiënt worden gelabeld als “chronische giardiasis”.

Na een adequate behandeling en een volledige genezing verdwijnen de antilichamen binnen 1 tot 2 maanden. Het duurt meestal 3 tot 6 maanden voordat bloedtesten geen antilichamen meer tonen, op voorwaarde dat de patiënt de voorgeschreven behandeling heeft gevolgd en de medische aanbevelingen heeft gerespecteerd.

De interpretatie van de resultaten moet door een arts worden gedaan; het is niet aan te raden om zelf conclusies te trekken op basis van de cijfers in het verslag.

Parasitosen bij kinderen

De screening bij kinderen gebeurt met dezelfde tests als bij volwassenen. Helminthen vallen vooral kleine kinderen aan die de persoonlijke hygiënevoorschriften niet naleven, zich niet wassen na het spelen buiten, en graag met huisdieren of zwerfdieren spelen.

Het is moeilijk om elk gebaar van een kind te controleren, en besmetting spaart bijna geen enkel kind. Meestal, na een bepaalde tijd van vestiging, manifesteren de wormen zich duidelijk: het kind krabt in de perianale regio, vooral ’s nachts. Soms vindt men ascaris in het potje van het kind.

Na consultatie worden gewoonlijk de volgende onderzoeken bij kinderen voorgeschreven:

1. bloed-IFA;
2. fecale analyse;
3. plaktest voor oxyuride.

Zoals eerder vermeld, is de fecale analyse niet altijd informatief, dus is de bloedtest essentieel om de betrokken parasieten nauwkeurig te identificeren.

Vandaag de dag zijn er meer dan 200 soorten parasieten bekend die het menselijk lichaam kunnen bewonen en de gezondheid kunnen schaden. Niet alleen voeden helminthen zich ten koste van de gastheer, maar ze kunnen ook tal van ziekten veroorzaken zoals allergieën, astma of hepatitis.

Daarom is het, als er tekenen van parasitose worden gedetecteerd, vooral bij een kind, essentieel om een arts te raadplegen en met een behandeling te beginnen. Veel mensen associëren besmetting nog steeds alleen met ascaris, maar er zijn veel gevaarlijkere en sluwer parasieten dan deze kleine ronde wormen.

Veelgestelde vragen