AIE (ELISA) : immuno-enzymatische bloedtest — indicaties en nut

Immuno-enzymatische analyse (AIE/ELISA) : gevoelige methode voor het detecteren van infecties, parasitosen en biologische markers. Beschrijving van de afname, klassen van antilichamen en interpretatie van de resultaten.

MedCluster.NL

Minder twijfels.
Meer duidelijkheid.

2 e-mails per maand

Heldere uitleg, praktische tips en een selectie artikelen om je gezondheid in het dagelijks leven beter te begrijpen.

Tijd om ook aan jezelf te denken?

Om de algemene toestand van een patiënt te evalueren, de afweermechanismen van zijn lichaam, de hoeveelheid antilichamen, het hormoonniveau en vele andere parameters, wordt de immuno-enzymatische analyse van bloed, of IFA (immuno-fermentaire test), uitgevoerd. Dit is een van de recente methoden die een belangrijke plaats inneemt onder de vele diagnostische technieken.

Deze methode maakt het mogelijk om latente ziekten in een vroeg stadium te detecteren, wat de behandeling aanzienlijk vergemakkelijkt en zorgt voor een gunstige evolutie. Deze test heeft een aangekondigde nauwkeurigheid van negentig procent.

Indicaties en uitvoering van de IFA

De naam van dit onderzoek geeft aan dat het op twee pijlers berust:

  • de immuunreactie;
  • de enzymatische reactie.

De immuunreactie maakt het mogelijk om de veroorzaker van de ziekte te identificeren, terwijl de enzymatische reactie het mogelijk maakt om het verkregen signaal te analyseren en te kwantificeren. Veelvoorkomende indicaties voor het uitvoeren van dit onderzoek zijn onder andere:

  • screening op HIV-infectie;
  • syfilis;
  • virale hepatitis;
  • tuberculose;
  • brucellose;
  • dysenterie;
  • bloedpathologieën;
  • herpes;
  • rode hond;
  • mazelen;
  • tekenencefalitis;
  • seksueel overdraagbare infecties;
  • schildklieraandoeningen;
  • echinokokkose;
  • oncologische aandoeningen;
  • pancreasinfecties en vele andere klinische situaties.

De voorschrijving van dit onderzoek ligt bij de behandelend arts als hij een infectie vermoedt. De afname gebeurt op veneus bloed ’s ochtends nuchter, en minder vaak op capillair bloed. Als de patiënt medicijnen gebruikt op het moment van de afname, moet hij de arts en de laboratoriumtechnicus hiervan op de hoogte stellen. De afname wordt vervolgens geplaatst in putjes met specifieke antigenen. Na de vorming van een immunocomplex veroorzaakt de toevoeging van een enzymatische onthuller een kleuring waarvan de intensiteit wordt gemeten met een spectrofotometer volgens een geschikte schaal.

Voordelen van de IFA

Specifieke biochemische reacties maken een snelle en nauwkeurige detectie van antilichamen en virussen mogelijk, evenals een kwantitatieve schatting van hun aanwezigheid. Enkele van de belangrijkste voordelen van de methode zijn:

  • nauwkeurige diagnose in een vroeg stadium van de ziekte;
  • identificatie van latente pathologieën;
  • hoge nauwkeurigheid van de resultaten;
  • relatief lage kosten van het onderzoek.

Echter, de betrouwbaarheid van de resultaten kan worden beïnvloed als:

  • de afname niet correct is uitgevoerd;
  • de patiënt een metabool probleem heeft;
  • de analytische techniek niet is gerespecteerd;
  • de patiënt bepaalde medicijnen heeft ingenomen;
  • bij de pasgeborene antilichamen van de moeder aanhouden en de interpretatie kunnen vertekenen.

Als de arts van mening is dat de test is aangetast, wordt een nieuwe afname voorgeschreven ten minste twee weken na de eerste, uitgevoerd volgens dezelfde procedure. De tijd om de resultaten te verkrijgen varieert meestal van één tot tien dagen, afhankelijk van het laboratorium en de gebruikte techniek.

Resultaten van de analyse en hun interpretatie

Deze methode detecteert verschillende klassen van antilichamen in het lichaam afhankelijk van de tijd die is verstreken sinds de infectie, en de interpretatie is een cruciale stap.

  1. Immunoglobulinen van type M (IgM) zijn detecteerbaar vanaf de vijfde dag na besmetting en blijven gewoonlijk ongeveer anderhalve maand aanwezig. Hun aanwezigheid duidt op een acute infectie of een opflakkering van een chronische ziekte.
  2. Immunoglobulinen van type G (IgG) verschijnen na drie tot vier weken en getuigen van een oude infectie, immuniteit of soms een herinfectie.
  3. Immunoglobulinen van type A (IgA) verschijnen twee weken tot een maand na de infectie; ze vertegenwoordigen ongeveer 20% van de circulerende antilichamen, terwijl de rest zich op het niveau van de slijmvliezen bevindt; hun aanhoudendheid van meer dan twee maanden kan wijzen op een overgang naar een chronische vorm.

Na de analyse geeft een verslag meestal een positief of negatief resultaat aan.

De gebruikelijke interpretatie wordt als volgt geformuleerd:

  • IgG, IgA, IgM negatief — geen immuniteit gedetecteerd;
  • IgG, IgA of IgM positief — aanwezigheid van een infectie;
  • IgG negatief en IgM positief — recente of acute infectie;
  • IgM negatief en afwezigheid van de twee anderen — mogelijk teken van genezing.

Deze lezing is duidelijk voor de arts, maar vaak moeilijk leesbaar voor de patiënt; het is echter nuttig om de principes ervan te kennen.

De essentie van de IFA

Ondanks de schijnbare eenvoud van de uitvoering, levert de IFA betrouwbare resultaten op. De methode maakt het mogelijk om niet alleen de ziekteverwekker te identificeren, maar ook om de belasting ervan te schatten, wat de therapeutische aanpak versnelt en de kansen op duurzame genezing verbetert.

Miljoenen bacteriën, virussen en andere micro-organismen bestaan om ons heen en vormen een voortdurende bedreiging. Gerichte screening door AIE maakt het mogelijk om de veroorzaker van een ziekte die maandenlang asymptomatisch kan blijven, snel te detecteren en te elimineren.

Betrouwbare screening op HIV is bijzonder interessant voor het publiek. De IFA (ELISA) maakt het mogelijk om de aanwezigheid van de infectie te detecteren of uit te sluiten met een zeer hoge mate van betrouwbaarheid, en kan helpen om de infectieperiode te schatten, wat de therapeutische strategie en medische follow-up vergemakkelijkt.

Bovendien is de IFA waardevol gebleken voor de detectie van parasieten bij zowel kinderen als volwassenen. Waar het parasitologisch onderzoek van ontlasting kan falen, identificeert de IFA parasieten, hun eieren of larven, en informeert over hun ontwikkelingsstadium. De testsystemen worden voortdurend verbeterd, wat zorgt voor steeds nauwkeurigere resultaten.

Jasper Visser
Radioloog
jasper.visser@medcluster.nl
Neem contact op met de auteur

Ontvang onze volgende selectie artikelen

MedCluster.NL

Begrijp je gezondheid beter.
Maak weloverwogen keuzes.

2 e-mails per maand

Een klacht die je wilt begrijpen, een veelgehoorde opvatting die je wilt toetsen of een vraag voor je huisarts: ontvang onze selectie artikelen voor meer inzicht in je dagelijkse gezondheid.

Veelgestelde vragen

Wat is de IFA (immuno-enzymatische analyse) en waaruit bestaat de methode?
De IFA, vaak ELISA genoemd, is een laboratoriumtechniek die gebaseerd is op de binding van antigeen-antilichaam gekoppeld aan een gekleurde enzymatische reactie. Het monster van de patiënt wordt in aanwezigheid gebracht van een reagens dat het bekende antigeen of antilichaam bevat; als de binding plaatsvindt, genereert een enzymatische onthuller een kleuring die spectrofotometrisch wordt gemeten, waardoor de aanwezigheid en kwantificering van specifieke antilichamen of antigenen mogelijk is.
In welke klinische situaties wordt de IFA voorgeschreven?
De IFA wordt voorgeschreven wanneer een arts een infectie (viraal, bacterieel), een parasitaire aandoening, seksueel overdraagbare ziekten, hepatitis, brucellose, auto-immuunziekten, oncologische aandoeningen vermoedt of wanneer een post-therapeutische follow-up nodig is. Het wordt ook gebruikt in de preoperatieve fase en vóór transplantaties om de immunologische status van de patiënt te evalueren.
Wat betekenen de aanwezigheid van IgM, IgG en IgA in het resultaat van een IFA?
IgM verschijnt vroeg en is indicatief voor een recente infectie of een acute opflakkering; ze verschijnen vanaf de 5e dag en blijven ongeveer zes weken aanwezig. IgG verschijnt later (3–4 weken) en getuigt van een oude infectie, immuniteit of eerdere blootstelling. IgA, die ook op slijmvliezen aanwezig zijn, verschijnen 2–4 weken na de infectie en geven informatie over de aantasting van slijmvliezen en soms chronische aandoeningen.
Wat is de gevoeligheid van de IFA voor de detectie van parasieten vergeleken met het onderzoek van ontlasting?
Voor veel parasitosen heeft de IFA een hoge gevoeligheid (vaak ≥90%) en detecteert infecties die het parasitologisch onderzoek van ontlasting, dat soms intermitterend is, kan missen. De IFA maakt het ook mogelijk om de ontwikkelingsfase van de besmetting te schatten en het type parasiet te identificeren, waardevolle informatie voor het aanpassen van de behandeling en follow-up.
Welke preanalytische voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen voor een afname voor IFA?
De afname gebeurt op veneus bloed nuchter. Het wordt aanbevolen om alcohol en bepaalde medicijnen voor het onderzoek te vermijden en het laboratorium op de hoogte te stellen van lopende behandelingen. Een slecht uitgevoerde afname, recente medicijninname of de aanwezigheid van maternale antilichamen bij de pasgeborene kan de interpretatie vertekenen; daarom moeten de gegeven instructies strikt worden opgevolgd.
Wat zijn de beperkingen en foutbronnen van de IFA?
De IFA kan valse positieven geven in geval van kruisreacties tussen verwante antigenen, en valse negatieven in een zeer vroeg stadium van de infectie voordat detecteerbare antilichamen worden geproduceerd. Technische fouten, een slechte afname of medicijninterferenties kunnen ook de resultaten beïnvloeden; daarom moet de interpretatie door een arts worden uitgevoerd, rekening houdend met het klinische beeld en aanvullende onderzoeken.
Wat te doen als mijn IFA-resultaat positief is?
Een positief resultaat moet worden bevestigd en geïnterpreteerd door de arts: hij zal het type gedetecteerde antilichamen (IgM, IgG, IgA), de chronologie van de symptomen overwegen en indien nodig aanvullende onderzoeken (specifieke serologieën, beeldvorming, parasitologie) voorschrijven. De behandeling en follow-up zijn afhankelijk van de geïdentificeerde oorzaak en de klinische toestand van de patiënt.