Wervelkolomfractuur: oorzaken, symptomen en behandelingen

De wervelkolom is de centrale as van het menselijk lichaam, bestaande uit individuele wervels. In goede gezondheid zijn deze botten sterk genoeg om aanzienlijke belastingen te dragen. De tussenwervelschijven zorgen voor mobiliteit en schokabsorptie. Een te grote externe kracht kan echter leiden tot een wervelfractuur.

Het is een ernstige verwonding die de anatomische integriteit van een of meerdere wervels verstoort. Het gevaar ligt minder in de botbreuk zelf dan in de schade aan spieren, zenuwen, bloedvaten en vooral het ruggenmerg, wat een levensgevaarlijk risico met zich meebrengt.

Oorzaken van een wervelfractuur

De belangrijkste oorzaken zijn gewelddadige trauma’s die de weerstand van de wervels overschrijden, zoals een val van meer dan 2 meter of een directe klap. Bepaalde ziekten kunnen het bot verzwakken, zoals osteoporose, tuberculose of wervelmetastasen. In deze gevallen kan een minimale belasting voldoende zijn om een fractuur te veroorzaken.

Soorten wervelfracturen

De fracturen variëren afhankelijk van hun mechanisme, oorzaken en presentatie. We onderscheiden:

• compressiefracturen, veroorzaakt door axiale compressie;
• rotatiefracturen, veroorzaakt door een brute torsie;
• flexie-extensiefracturen (gebogen/uitgerekt).

Een fractuur kan het wervellichaam, de bogen of de uitsteeksels aantasten. Het kan enkelvoudig of meervoudig zijn, stabiel (geen verplaatsing van de wervels) of instabiel (met verplaatsing).

We onderscheiden ook de vormen:

• in wig (driehoekige vervorming van de wervel);
• fragmentarisch (verbrijzelde fractuur of in “hangende druppel”).

Symptomen

De symptomen variëren afhankelijk van de locatie. De meest aangetaste gebieden zijn de thoraco-lumbale overgang. De tekenen van een eenvoudige fractuur omvatten:

• intense pijn, verergerd bij beweging;
• zwelling van het zachte weefsel;
• huidletsels (schrammen, wonden);
• zichtbare vervorming van de wervelkolom;
• bloeding in sommige gevallen.

Het ernstigste blijft de schade aan het ruggenmerg: contusie, hersenschudding, fragmentatie of volledige ruptuur. Hoe ernstiger de neurologische schade, hoe onomkeerbaarder en bedreigender de stoornissen zijn.

De cervicale fracturen zijn de gevaarlijkste. Ze kunnen leiden tot verlamming, ademhalingsproblemen die kunstmatige beademing vereisen, en vaak onomkeerbare gevolgen, zelfs de dood. Zelfs als men overleeft, is permanente invaliditeit waarschijnlijk.

Andere complicaties zijn mogelijk: hernia van de tussenwervelschijf, radiculitis, spondylose, chronische pijn, motorische stoornissen en schade aan inwendige organen.

Eerste hulp

De eerste handelingen na een wervelfractuur zijn cruciaal. Een verkeerde behandeling kan de schade verergeren of het leven van het slachtoffer in gevaar brengen.

De persoon moet op de rug op een harde ondergrond liggen. Ten minste drie personen moeten hem of haar gelijktijdig verplaatsen terwijl ze het hoofd, de borst, het bekken en de benen ondersteunen. In geval van vermoeden van een cervicale fractuur moet een nekkraag (type Schanz) worden aangebracht voordat het transport plaatsvindt.

Diagnose

Voor elke behandeling voert de arts een anamnese uit en schrijft vervolgens onderzoeken voor om de fractuur te preciseren:

• röntgenfoto’s in dubbele projectie;
• CT-scan om de botstructuur te analyseren;
• myelografie om het ruggenmerg te evalueren;
• MRI als zenuwen in gevaar zijn;
• osteodensitometrie om osteoporose te detecteren;
• neurologisch onderzoek (ruggenmerg, zenuwwortels, perifere zenuwen).

Behandelingen

Twee benaderingen zijn mogelijk: conservatieve behandeling of chirurgie.

Conservatieve behandeling

Dit omvat pijnstillers, het gebruik van korsetten of orthesen (recliner) om de rug te immobiliseren. Strikte rust is essentieel om de botgenezing te bevorderen.

Chirurgische behandeling

Aangegeven in geval van zenuwcompressie, instabiliteit of intense pijn. Twee technieken zijn gebruikelijk:

• vertebroplastiek: injectie van cement in de wervel;
• kyphoplastiek: inbrengen van een ballon om de hoogte van het wervellichaam te herstellen.

Veelgestelde vragen