Waarom doet het stuitbeen pijn en wat te doen

Pijn aan het stuitbeen is meestal een van de symptomen van het anococcygeale syndroom. Het omvat ook anale neuralgie, proctalgie, coccygodynie en anorectale pijn. Het stuitbeen kan op zichzelf pijn doen, of er kunnen ook ongemakken zijn rond de anus of het perineum.

Belangrijkste oorzaken van pijn aan het stuitbeen

Het anococcygeale pijnsyndroom is moeilijk te identificeren en nog moeilijker te behandelen. Om de oorzaak van de pijn te bepalen, is een uitgebreide evaluatie van het lichaam nodig.

Het coccygo-anale syndroom kan worden onderverdeeld in typen:

• coccygodynie, wanneer de pijn uitsluitend is gelokaliseerd in het stuitbeen;
• perianale pijnsyndroom, wanneer de pijn zich in het rectum en het anale gebied bevindt. Dit komt meestal voor zonder duidelijke oorzaak.

Pijn aan het stuitbeen verschijnt onvoorspelbaar en kan jaren aanhouden, met afwisselende fasen van verergering en verlichting. Ongemak doet zich vaak voor in zittende positie of bij het overgaan naar staan, lopen, bij buikspanning of druk op het stuitbeen.

Het is moeilijk om algemeen te antwoorden op de vraag “waarom doet het stuitbeen pijn”. Het is niet gerelateerd aan veranderingen in het weer of klimaat, noch noodzakelijkerwijs aan gynaecologische of urologische problemen; het is niet altijd te wijten aan spondylose of osteochondrose.

Posttraumatische pijn wordt niet in de coccygodynie opgenomen, omdat in dat geval de oorzaak duidelijk is geïdentificeerd.

De reden voor de pijn aan het stuitbeen moet per geval worden benaderd, omdat de oorzaken zeer talrijk kunnen zijn.

Het is eenvoudiger om posttraumatische pijn te diagnosticeren. De patiënt weet wanneer het ongeval heeft plaatsgevonden en kan het mechanisme beschrijven (klap, val, enz.). Het is veel moeilijker als het trauma oud is en zich pas veel later manifesteert.

Een andere veelvoorkomende oorzaak van pijn aan het stuitbeen is langdurig zitten; in dit geval bestaat er een risico op neuralgie van de heupzenuw — ischias.

Onder de volgende factoren kunnen ongemak veroorzaken:

• botveranderingen in het bekken;
• dysfunctie van het neuromusculaire bekkenapparaat;
• ontstekingsprocessen;
• afzettingen van zouten;
• ontstekingen van de vrouwelijke bekkenorganen;
• wervelproblemen;
• ziekten van het rectum die littekenvorming veroorzaken;
• verzakking van het perineum;
• problemen met de darmtransit;
• aandoeningen van het urogenitale systeem;
• nerveuze stress;
• moeilijke bevallingen.

Pijn aan het stuitbeen in zittende positie en bij het opstaan

Waarom doet het stuitbeen pijn als je zit? Dit probleem betreft vooral sedentaire mensen en degenen die een zittend beroep uitoefenen. Bij gebrek aan fysieke activiteit atrofieren de spieren geleidelijk, vertraagt de bloedcirculatie en ontvangen de organen niet voldoende zuurstof en voedingsstoffen.

Het probleem kan voortkomen uit een dermoïde cyste van het stuitbeen. Dit is een aangeboren afwijking: een holte bekleed met weefsel en soms met haren vormt zich ter hoogte van het stuitbeen.

Als het probleem zich voordoet bij een zeer actieve persoon, bijvoorbeeld een fietser of een andere sporter wiens activiteit het bekken sterk belast, gaat het vaak om herhaalde microtrauma’s. Afhankelijk van de gevoeligheid van de botten van het stuitbeen kan de pijn onmiddellijk optreden of pas na vele jaren van praktijk.

Een bloedstase ter hoogte van het stuitbeen kan leiden tot calciumafzettingen en de gewrichten verstijven, vooral daar waar het heiligbeen en het stuitbeen samenkomen.

Pijn in zittende positie na een bevalling

Pijn in zittende positie kan ook worden ervaren door vrouwen die een moeilijke bevalling hebben gehad. Het wordt als normaal beschouwd dat deze ongemakken tot 3 weken aanhouden. Als de pijn enkele maanden aanhoudt, is het raadzaam om een arts te raadplegen.

Mogelijke oorzaken van pijn aan het stuitbeen in zittende positie na de bevalling kunnen zijn:

• langdurige bevalling;
• stuitligging;
• versnelde bevalling;

Coccygodynie kan het gevolg zijn van hyperextensie van de gewrichten of van langdurig aanhouden van een extreme positie. Na de bevalling of tijdens de zwangerschap kan een oude scoliose zich ook manifesteren.

Dit probleem moet absoluut niet lang worden getolereerd, omdat het probleem geleidelijk andere systemen van het lichaam kan beïnvloeden.

Als de pijn aan het stuitbeen alleen optreedt bij het opstaan, zal de arts onmiddellijk de aanwezigheid van een recent trauma uitsluiten. Meestal is de coccygodynie dan gerelateerd aan littekenadhesies na een perineale ingreep of aan postoperatieve adhesies in het bekkengebied.

Het probleem manifesteert zich ook vaak bij buigen: dit is te wijten aan chronische ontstekingsprocessen in de organen nabij het stuitbeen, zoals de baarmoeder, de blaas of de darmen. Als de coccygodynie optreedt bij buigen, moet er worden gezocht naar colitis, een onbalans in de darmflora, endometriose, blaasontsteking, enz.

Waarom doet het stuitbeen pijn bij zwangere vrouwen?

Zwangere vrouwen klagen vaak over pijn aan het stuitbeen, die kan variëren in intensiteit en karakter: scherp of dof, constant of intermitterend. De pijn kan geïsoleerd zijn of uitstralen naar de aangrenzende organen, met name de buik, de benen, het rectum en het kleine bekken. Het verschijnt vaak in zittende positie of tijdens de slaap.

Het is moeilijk om onmiddellijk te antwoorden op de vraag “waarom verschijnt coccygodynie bij de zwangere vrouw”: de oorzaak kan banaal zijn, vaak voorkomend bij veel zwangere vrouwen, of diepgaand en gerelateerd aan een onderliggend probleem.

De zwaarte in het stuitbeengebied verschijnt vaak omdat de botten van het bekken zich tijdens de zwangerschap verwijden. Het stuitbeen kan naar achteren rechtop komen te staan en ongemak veroorzaken. Ongemakken ontstaan ook wanneer de baarmoeder in volume toeneemt en de omliggende botten samendrukt: bekkenbotten, heiligbeen, stuitbeen en alle ligamenten die daarmee verband houden. Dit is typisch voor het derde trimester, vlak voor de bevalling.

Als de foetus groot of verkeerd gepositioneerd is, kan deze de zenuwen die ter hoogte van het stuitbeen naar buiten komen, samendrukken. Spijsverteringsproblemen of andere gebruikelijke oorzaken van coccygodynie kunnen ook pijn veroorzaken.

Psychologische problemen kunnen ook een rol spelen: angst voor de bevalling, zorgen over het ongeboren kind, gevoel van onvermogen om moeder te worden, enz.

Er moeten ook mogelijke pathologische oorzaken worden overwogen:

• eerder opgelopen trauma aan het stuitbeen dat verergerd is door de zwangerschap;
• risico op een miskraam;
• tekort aan vitamines en sporenelementen, met name magnesium en calcium;
• ontsteking van de vrouwelijke geslachtsorganen (tuben, eierstokken, aanhangsels);
• cyste van het stuitbeen of andere wervelaandoeningen;
• ontsteking van het rectum;
• postoperatieve littekens ter hoogte van de anus;
• problemen met de blaas of nieren;
• verzakking van het perineum.

Door de medische aanbevelingen op te volgen, zal de pijn niet langer handicapveroorzakend zijn en kan de vrouw haar zwangerschap comfortabeler voortzetten.

Als de pijn optreedt bij een kind

Als een kind pijn aan het stuitbeen voelt, moet eerst het risico van een ontstekingsproces in het bekken en de onderbuik worden uitgesloten. Meestal komt het probleem voort uit een kneuzing. Van buitenaf is dit misschien niet zichtbaar, maar de weefsels en interne organen kunnen zijn aangetast.

Zachte weefsels lijden het meest bij een schok: ze worden tegen het bot geperst en vervormen, wat leidt tot coccygale pijn. Er kan ook een interne bloeding optreden, met de vorming van een hematoom dat, naarmate het geneest, van kleur verandert (blauw, dan groen-geel).

Kneuzingen van het stuitbeen zijn vooral te wijten aan vallen; ze komen vaak voor bij jonge kinderen, vooral in de winter op gladde ondergrond.

Onder de meest kwetsbare groepen voor kneuzingen van het stuitbeen bevinden zich sporters die risicovolle activiteiten beoefenen en actieve kinderen die in bomen, over hekken of op glijbanen klimmen.

Tekenen van kneuzing van het stuitbeen

De blessure treedt onmiddellijk op, maar de pijn verschijnt niet altijd onmiddellijk: soms moeten de zachte weefsels ontzwellen (natuurlijk anesthesiemechanisme). De kneuzing kan spontaan genezen of littekens achterlaten die later bij inspanning of eenvoudige huishoudelijke taken kunnen optreden.

Om een kneuzing te onderscheiden, moet men letten op de volgende tekenen:

• aanhoudende pijn na het trauma;
• ongemak in zittende positie of bij het opstaan;
• aanwezigheid van een hematoom ter hoogte van het stuitbeen.

Als de pijn is afgenomen, betekent dit niet noodzakelijk dat het probleem is opgelost: het kan later weer opduiken.

Onvoldoende behandelde kneuzingen kunnen leiden tot ernstige complicaties. Als men niet consulteert, kan een chronische kneuzing van het stuitbeen ontstaan die bij elke beweging aan zijn aanwezigheid herinnert.

Een zichtbaar hematoom kan duiden op een scheur of botbreuk. Men moet zich realiseren dat het stuitbeen het uiteinde van de wervelkolom is, en dat slecht behandelde verwondingen onomkeerbare gevolgen kunnen hebben. Een van de angsten is de aantasting van de heiligbeenderen, die niet in staat zijn om bepaalde belastingen te dragen in geval van ernstige verwondingen.

Veelgestelde vragen