Pijn aan het stuitje in zittende positie: oorzaken en zorg

Het antwoord op de vraag “Waarom doet het stuitje pijn als je zit?” kan alleen worden gegeven door een specialist in het bewegingsapparaat of de pathologieën van het kleine bekken: uroloog, proctoloog, gynaecoloog. Voordat een behandeling wordt gestart, moeten de exacte oorzaken worden vastgesteld. Deze kunnen verband houden met anatomische bijzonderheden, levensstijl, trauma’s of ziekten. Ondanks de complexiteit van de diagnose kunnen de pijnklachten worden aangepakt door een actieve levensstijl, gerichte procedures en gymnastiek. In gecompliceerde gevallen kan een chirurgische ingreep worden voorgesteld, die kan leiden tot de verwijdering van het stuitgewricht.

Wat is het stuitje?

Vanuit anatomisch en fysiologisch perspectief bestaat het stuitje uit kleine botstukken die met elkaar zijn verbonden, vrijwel onbeweeglijk, maar het is omgeven door een groot aantal zenuwplexussen, eindpunten en bloedvaten. Verbonden met het heiligbeen, is het stuitgewricht het laatste gewricht van de wervelkolom bij de mens.

De oorzaken van stuitpijn kunnen te wijten zijn aan verschillende factoren:

• een trauma dat op afstand kan optreden: vallen op de rug, de zijkant, de heup, voorover vallen op de botten van het kleine bekken;
• een langdurige zittende houding, met name op een te zachte stoel of een diepe bank;
• een irritatie van de heupzenuw (ischias).

Heel vaak zijn de pijnklachten in het stuit- en heiligbeengebied gerelateerd aan ontstekingsprocessen van de organen in het kleine bekken.

In sommige gevallen verschijnt de pijn in het stuitje als gevolg van factoren zoals:

• zoutafzettingen die leiden tot spondyloarthrose of artritis;
• stoornissen in de spierinnervatie van het bekkengebied;
• ontstekingsprocessen van het stuitje;
• dystrofische veranderingen in weefsels en spieren;
• neurologische symptomen van ziekten van de wervelgewrichten;
• hemorroïdale verschijnselen, zelfs als ze zijn behandeld;
• chirurgische ingrepen aan het rectum of de anus;
• diarree, constipatie, nier- en urogenitale ziekten;
• verzakking van het perineum door dystrofie en fysieke belasting;
• moeilijke zwangerschap en bevalling.

Waarom doen deze pijnklachten zich voor? Ze worden vaak geassocieerd met een ongepaste levensstijl: overgewicht of aanzienlijke afvallen, constante stress. Het vaststellen van wat de vorming en evolutie van de aandoening heeft beïnvloed, evenals de gevolgen ervan, is de taak van de specialist.

Hoe manifesteert de pijn zich?

In sommige gevallen merken patiënten op dat er geen pijn is tijdens fysieke activiteit, zoals hardlopen of snel wandelen; daarentegen doet het stuitje pijn in zittende positie. De pijn kan te wijten zijn aan een stagnatie die verband houdt met een sedentaire levensstijl: bureauwerk, langdurig autorijden, lange ritten of vluchten. Meestal is het de statische houding die de pijn uitlokt. Er ontstaat dan congestie en druk op het stuitgebied en de bekkenorganen, inclusief de lumbale zone.

In deze situatie wordt het moeilijk om lange tijd in dezelfde positie te blijven, wat een onaangenaam gevoel en soms scherpe trekpijn veroorzaakt. Om de pijn te verlichten, kruist de persoon de benen, strekt zich uit, beweegt zich, verandert vaak van zitplaats. Ze hebben het gevoel dat door hun houding te veranderen alles onmiddellijk weer in orde zal komen. In werkelijkheid neemt de druk alleen maar toe, en men kan zich pas volledig verlichten door de wervelkolom te ontlasten, door op een harde ondergrond te liggen.

De diagnose, basis van de therapeutische keuze

Het spreekt voor zich dat een dergelijke aandoening moet worden aangepakt. Vaak kan het proces jaren duren en zal de behandeling niet zo effectief zijn als wanneer deze bij de eerste symptomen was gestart. Het is noodzakelijk om te bepalen waarom het stuitje pijn doet; alleen een specialist kan dat doen.

Wat zal de arts voorschrijven?

1. Radiologische onderzoeken. Röntgenfoto’s in twee projecties van het lumbosacrale skelet, het kleine bekken en de femurkoppen zijn noodzakelijk. Ze helpen bij het identificeren van oude letsels, ontstekingsprocessen van het bot en het uitsluiten van andere niet-wervelgerelateerde ziekten.
2. Een MRI van de lumbale en stuitregio zal de kenmerken van de zachte en spierweefsels tonen en een ontsteking uitsluiten. Indien nodig kunnen een CT-scan en een botscan worden uitgevoerd om alle weefsels van het skelet, inclusief zenuwweefsel, evenals ontstekingshaarden die mogelijk verantwoordelijk zijn voor de pijn, te evalueren.
3. Een echografie van de bekkenorganen om een ontstekingsproces uit te sluiten dat pijn kan veroorzaken.
4. Een bloedonderzoek (bloedbeeld, CRP, bezinkingssnelheid, bloedplaatjesparameters, eiwitten) om een ontstekingssyndroom aan te tonen.

De belangrijkste strategie is om eventuele geassocieerde pathologieën uit te sluiten bij een patiënt die klaagt over pijn aan het stuitje.

Therapeutische benaderingen

In de meeste situaties wordt chirurgie vermeden als er geen acute ontstekingshaard is, bijvoorbeeld gerelateerd aan destructieve botbeschadiging (tuberculose). Ingrepen worden overwogen in geval van gewrichtsvernietiging, risico op metastasen in het kader van een tumoraal proces, of bij de vorming van een cyste.

De behandeling is globaal en omvat verschillende medische procedures die zijn bedoeld om de pijn in het stuitgebied te verlichten.

Pijnbestrijding en rust

Bij acute pijn wordt eerst enkele dagen rust en beperking van beweging voorgeschreven. Geschikte pijnstillers kunnen het pijnsyndroom verminderen: paracetamol, niet-steroïde ontstekingsremmers (zoals ibuprofen of ketoprofen indien geschikt), of zelfs voorgeschreven behandelingen afhankelijk van de context. Een inname van vitamines B1, B6, B12 kan met de arts worden besproken voor neurotrofische ondersteuning. Op afstand kunnen niet-steroïde ontstekingsremmers en, indien nodig, chondroprotectors op basis van chondroïtine onder medisch toezicht worden gebruikt.

Lokale toepassingen van gels of zalven met pijnstillende/ontstekingsremmende werking, of verwarmende effecten (menthol, peperderivaten) kunnen helpen. Een verwarmingspleister kan enkele dagen worden aangebracht als men weet dat de oorzaak geen acute ontsteking is.

Massage

Voorgeschreven als een tonifiërende en ontspannende procedure, herstelt het de bloedstroom, verbetert het de weefseloxygenatie, ontspant het de spieren en versterkt het de spiercorset. De massage betreft niet alleen de onderrug: deze wordt uitgevoerd op de gehele wervelkolom, met aandacht voor de heupen en billen.

Fysiotherapie en gymnastiek

Onder de nuttige technieken: spierstimulatie, elektroforese, en diathermie/milde verwarmingsmethoden. Hun geleidelijke penetratie in de weefsels heeft een gunstig effect op de pijn in de wervelgewrichten. Na meerdere sessies verschijnt het effect meestal vertraagd: de pijn neemt geleidelijk af, en kuurbehandelingen kunnen nodig zijn.

Daarnaast versterkt een zachte gymnastiek het spierstelsel, vergroot het de bewegingsamplitude en elimineert het stagnatie en weefselhypoxie.

Huismiddeltjes en preventie

Huismiddeltjes kunnen worden overwogen wanneer de oorzaak geen acute ontsteking is:

• lokale toepassingen om de microcirculatie te stimuleren (op medisch advies);
• kant-en-klare farmaceutische kompressen aangebracht op een gevouwen kompres, vastgehouden door een folie en pleister, dagelijks te vernieuwen tot verbetering;
• alcoholische preparaten voor lokale wrijving uitgevoerd volgens de aanbevelingen van een zorgprofessional gedurende ongeveer tien dagen;
• wrijving met mengsels van oliën (bijvoorbeeld rozenolie) en adjuvante stoffen, ’s ochtends en’ s avonds;
• gebruik van een acupressuurmat gedurende 15 minuten ’s ochtends en’ s avonds;
• traditionele kompressen of wrijvingen bereid op basis van kruiden volgens beproefde recepten, in nachtelijke kuren van ongeveer tien dagen;
• elke bron van lokale droge warmte (warme sjaal, wollen riem), om het pijnlijke gebied te verwarmen.

Stagnatie is de belangrijkste vijand van het kleine bekken en het stuitgewricht. Het is belangrijk om een activiteitenprogramma, een gezonde en actieve levensstijl te respecteren. De belangrijkste preventiemaatregel bij pijn aan het stuitje in zittende positie is om regelmatig van houding te veranderen. In geval van pijnlijke trauma’s moet men niet zelfmediceren, maar een zorgprofessional raadplegen.

Veelgestelde vragen