Herkennen van het seminoma van de teelbal: tekenen en behandeling

Duidelijke presentatie van het seminoma van de teelbal, de oorzaken en belangrijkste tekenen, diagnostische methoden en therapeutische opties, om te helpen de ziekte te herkennen en snel te handelen.

MedCluster.NL

Minder twijfels.
Meer duidelijkheid.

2 e-mails per maand

Heldere uitleg, praktische tips en een selectie artikelen om je gezondheid in het dagelijks leven beter te begrijpen.

Tijd om ook aan jezelf te denken?

Het seminoma (kiemceltumor) is een kwaadaardige tumor van de teelbal. Dit type tumor wordt het vaakst waargenomen bij mannen van 20 tot 40 jaar en na 60 jaar.

Het seminoma van de teelbal kan veel zeldzamer voorkomen bij kinderen jonger dan 10 jaar. Kwaadaardige kiemceltumoren worden bij bijna 100 % van de patiënten vastgesteld.

Van alle kiemceltumoren vertegenwoordigt het seminoma ongeveer 40 %. Dit type kwaadaardige tumor ontwikkelt zich meestal aan één kant van de balzak. Ze manifesteren zich door een pijnloze toename van het volume van de teelbal.

De tumoren worden verdeeld in twee grote groepen: kiemceltumoren en niet-kiemceltumoren. Het seminoma begint vroeg met het geven van metastasen, die zich voornamelijk verspreiden via de lymfevaten en zich ontwikkelen in de lymfeklieren. Eerst in de naburige klieren (para-aorta, inguinal), daarna in verder weg gelegen gebieden (supraclaviculair gebied, mediastinum).

Oorzaken van ontwikkeling

Tegenwoordig beschouwen artsen het seminoma als zich ontwikkelend op basis van twee hoofdfactoren:

  • cryptorchidisme – afwezigheid van de daling van de teelbal in de balzak;
  • een hormonale onbalans in het mannelijke lichaam, wat kan leiden tot atrofie van de teelbal.

Trauma’s in het gebied van de balzak kunnen ook de ontwikkeling van deze ziekte bevorderen.

Symptomen

In het vroege stadium manifesteert het seminoma zich meestal alleen door een toename en verharding. De toename van het volume van de tumor kan bij de patiënt leiden tot het optreden van bepaalde pijn in de buikregio en een gevoel van zwaarte in de aangetaste teelbal. In het geval van cryptorchidisme is de enige aanwijzing die op een tumor kan wijzen soms een abdominale massa. In sommige gevallen kunnen algemene symptomen overheersen:

  • problemen met de potentie;
  • hormonale verstoringen;
  • vroegtijdige puberteit;
  • gynecomastie en andere endocriene manifestaties.

In het vroege stadium is de tumorgroei beperkt tot de teelbal. In dit stadium zijn er geen metastasen. Als er metastasen verschijnen in de retroperitoneale lymfeklieren, worden de symptomen duidelijker. De patiënt kan periodiek hevige pijn in de onderrug voelen. Wanneer de metastasen zich naar de longen verspreiden, kan er een hoest optreden met bloedige sputum.

Diagnose

De eenvoudigste methode om een tumor te diagnosticeren is het visuele onderzoek van de balzak. Dit biedt al voorlopige informatie. Als de patiënt geen cryptorchidisme heeft, maar de asymmetrie van de balzak duidelijk zichtbaar is, wordt er overgegaan tot palpatie. Deze methode levert waardevolle informatie op voor de chirurg. Vanwege de teelbal tumor vormt zich vaak vloeistof tussen de teelbalomhulsels. Indien nodig voert de arts een punctie uit om deze af te voeren, en vervolgens wordt de balzak gepalpeerd.

De echografie speelt een belangrijke rol bij de diagnose van teelbal tumoren. Het helpt om de grootte nauwkeuriger te bepalen en de interne structuur van de tumor gedetailleerder te onderzoeken.

De röntgenfoto kan alleen de aanwezigheid van metastasen detecteren. Daarom, ter aanvulling van de radiografische methoden, wordt er een excretorische urografie uitgevoerd. Deze methode maakt het mogelijk om de toestand van de nieren en de urinewegen te bestuderen door een radiologisch contrastmiddel in het bloed te injecteren en vervolgens een reeks röntgenfoto’s te maken.

De meest betrouwbare methode om te bepalen of het om een seminoma gaat, blijft de naaldbiopsie met cytologische studie.

Behandelmethoden

In de meeste gevallen wordt het seminoma chirurgisch behandeld. Dit betreft de verwijdering van de aangetaste teelbal (hemiorchidectomie). Voor een rijp seminoma is deze ingreep meestal voldoende.

Indien nodig moet de gehele zaadstreng worden verwijderd. In het geval van metastasen in de retroperitoneale lymfeklieren, wordt een andere ingreep uitgevoerd (lymfadenectomie).

De eenvoudige of uitgebreide hemiorchidectomie vormt een van de eerste stappen in de behandeling van het seminoma van de teelbal. Daarna is het noodzakelijk om radiotherapie uit te voeren. Dit type behandeling is effectief voor seminomen en voor tumoren met elementen van seminoma. Als het seminoma groot is, kan de radiotherapie vóór de operatie worden uitgevoerd. Na bestraling vermindert de grootte van de tumor vaak zozeer dat het mogelijk wordt om deze te verwijderen.

Radiotherapie wordt ook gebruikt om metastasen te behandelen, vooral om lymfeklierconglomeraten te bestralen, zelfs als ze niet kunnen worden verwijderd.

Chemotherapie wordt veel gebruikt bij de behandeling van kwaadaardige tumoren van de teelbal, met name voor seminomen.

Wat betreft de prognose van de behandeling van het seminoma van de teelbal, hangt alles af van het stadium van de ziekte op het moment dat de behandeling begint. De geschiktheid van de therapeutische maatregelen speelt ook een belangrijke rol.

Regelmatige bezoeken aan de uroloog maken het mogelijk om de ziekte en de veranderingen die kunnen leiden tot een kwaadaardige degeneratie van de teelbalweefsels in een vroeg stadium op te sporen, wat de kansen op volledige genezing aanzienlijk vergroot.

Thijs van den Berg
Spoedarts
thijs.van.den.berg@medcluster.nl
Neem contact op met de auteur

Ontvang onze volgende selectie artikelen

MedCluster.NL

Begrijp je gezondheid beter.
Maak weloverwogen keuzes.

2 e-mails per maand

Een klacht die je wilt begrijpen, een veelgehoorde opvatting die je wilt toetsen of een vraag voor je huisarts: ontvang onze selectie artikelen voor meer inzicht in je dagelijkse gezondheid.

Veelgestelde vragen

Wat is het seminoma van de teelbal?
Het seminoma van de teelbal is een kwaadaardige kiemceltumor van de teelbal. Het kenmerkt zich door een vaak unilaterale groei van de teelbal, kan voornamelijk voorkomen bij jonge mannen tussen de 20 en 40 jaar, en vereist een diagnose en gespecialiseerde behandeling door een uroloog of oncoloog.
Wat zijn de risicofactoren voor seminoma?
De risicofactoren omvatten voornamelijk cryptorchidisme (niet-ingedaalde teelbal) en hormonale stoornissen die kunnen leiden tot atrofie van de teelbal. Lokale trauma's kunnen ook de ontwikkeling van de tumor bevorderen, maar de ziekte kan zelfs zonder identificeerbare risicofactor optreden.
Welke symptomen moeten alarm slaan?
De waarschuwingssignalen zijn het optreden van een pijnloze massa of verharding van de teelbal, een gevoel van zwaarte, soms buik- of lumbale pijn als de tumor vordert, en algemene hormonale symptomen zoals libidoproblemen, gynecomastie of vroegtijdige puberteit afhankelijk van de klinische context.
Hoe wordt de diagnose van seminoma gesteld?
De diagnose is eerst gebaseerd op het klinisch onderzoek en de palpatie van de balzak, aangevuld met een scrotale echografie die de grootte en structuur van de tumor preciseert. Beeldvormende onderzoeken en bloedonderzoek naar tumormarkers kunnen worden uitgevoerd afhankelijk van de indicaties, en de bevestiging gebeurt door cytologisch of histologisch onderzoek.
Wat zijn de beschikbare behandelingsopties?
De initiële behandeling is vaak chirurgisch (hemiorchidectomie), eventueel aangevuld met de resectie van de zaadstreng indien nodig. Radiotherapie en chemotherapie worden gebruikt afhankelijk van het stadium en de aanwezigheid van metastasen. De therapeutische keuze hangt af van de extensiebeoordeling en de algemene toestand van de patiënt.
Wat is de prognose na behandeling?
De prognose van het seminoma van de teelbal is over het algemeen goed wanneer de ziekte vroeg wordt ontdekt en op de juiste manier wordt behandeld. Het genezingspercentage is hoog voor gelokaliseerde vormen, maar varieert afhankelijk van het stadium, de aanwezigheid van metastasen en de snelheid van implementatie van de geschikte behandelingen.
Welke follow-up na behandeling wordt aanbevolen?
Na de behandeling is regelmatige follow-up essentieel en omvat het urologische consulten, beeldvormende onderzoeken en bloedonderzoek naar tumormarkers om een mogelijke terugkeer of metastase te monitoren. De frequentie en duur van de follow-up hangen af van het initiële stadium en het toegepaste behandelingsprotocol.
Kan de vruchtbaarheid voor behandeling worden behouden?
Voor een behandeling die de vruchtbaarheid kan beïnvloeden, is het aan te raden om systematisch de kwestie van vruchtbaarheidsbehoud te bespreken. De opties omvatten het behoud van sperma door cryoconservering, wat moet worden besproken en aangeboden vóór een operatie, radiotherapie of chemotherapie die mogelijk steriliserend is.