Alles over de ablaties van de prostaat bij kanker

De ablaties van de prostaat bij kanker is een vaak urgente ingreep die gericht is op het verwijderen van de tumor en het behandelen van de lymfeklieren indien nodig. Deze gids beschrijft de voorbereiding, de chirurgische opties en de uitdagingen van de postoperatieve follow-up.
Gepubliceerd:30 juni 2026
Paginaweergaven:30
Leestijd:3 min 36 sec

MedCluster.NL

Minder twijfels.
Meer duidelijkheid.

2 e-mails per maand

Heldere uitleg, praktische tips en een selectie artikelen om je gezondheid in het dagelijks leven beter te begrijpen.

Tijd om ook aan jezelf te denken?

Prostaat aandoeningen zijn een gevoelig onderwerp voor mannen omdat ze veel ongemakken met zich meebrengen, vooral bij oudere personen. Hoewel sommige aandoeningen kunnen worden behandeld met medicatie, vereisen adenomen en vooral prostaatkanker in de meeste gevallen een chirurgische ingreep.

Indicaties voor chirurgische behandeling

Met de leeftijd neemt het volume van de prostaat toe, wat de afname van de productie van zaadvocht kan compenseren. Als de prostaatgroei niet wordt gecontroleerd, kan deze evolueren naar een goedaardige hyperplasie. De ingreep voor ablaties van de prostaat is niet altijd onmiddellijk in het geval van een adenoom, maar wordt noodzakelijk in bepaalde complicaties:

  • de conservatieve behandeling levert geen resultaten op;
  • er is sprake van chronische urineretentie;
  • er ontwikkelt zich een nierinsufficiëntie;
  • geassocieerde urinewegstenen;
  • urineweginfecties of nierinfecties als gevolg van retentie;
  • hematurie of een toename van het aantal erythrocyten in de urinetests.

Als de ablaties voor adenoom soms gepland kan worden, moet prostaatkanker zonder uitstel worden behandeld. Kwaadaardige tumoren van het mannelijke genito-urinaire systeem zijn gevaarlijk vanwege hun vermogen om snel te groeien en hun metastatische potentieel naar naburige organen. Zodra de diagnose is gesteld, moet de voorbereiding op de ingreep worden gestart.

Preoperatieve voorbereiding

De voorbereiding op een chirurgische ingreep begint meestal 1 tot 2 weken voor de ingreep. Het doel is om de algemene toestand en het vermogen van de patiënt om de anesthesie en de ingreep te verdragen te evalueren. De onderzoeken worden poliklinisch uitgevoerd:

  • bloedafname voor een volledig bloedbeeld en hemostase om de bloederige risico’s tijdens de ingreep te voorkomen;
  • biochemisch onderzoek om de hartfunctie, leverfunctie en het metabolisme te evalueren;
  • een ECG om de tolerantie voor algemene anesthesie te beoordelen;
  • een abdominale echografie om eventuele tekenen van metastasen te zoeken;
  • een thoraxfoto voor het opsporen van longmetastasen en de evaluatie van de toestand van de longen.

De patiënt wordt meestal 1 tot 2 dagen voor de ingreep opgenomen. De dag ervoor kunnen maatregelen voor darmvoorbereiding worden voorgeschreven. Op de dag van de operatie is strikte nuchterheid verplicht en de laatste maaltijd vindt de avond ervoor plaats.

Chirurgische opties bij prostaatadenoom

In het geval van prostaatkanker wordt een totale prostatectomie uitgevoerd. Voor het adenoom wordt het deel dat verantwoordelijk is voor de obstructie verwijderd of de gehele prostaat als de indicaties dit rechtvaardigen.

Verschillende technieken maken het mogelijk om geheel of gedeeltelijk de prostaat te verwijderen:

  • de transurethrale resectie van de prostaat houdt in dat obstructieve weefsels via de urethra worden verwijderd met behulp van een resectoscoop, terwijl de bloedvaten worden gecoaguleerd; de ingreep duurt ongeveer een uur en vereist de tijdelijke plaatsing van een blaaskatheter;
  • in het geval van volumineuze hypertrofie kunnen een open chirurgie via een retro-pubische benadering of een laparoscopische ingreep worden uitgevoerd, wat een gedeeltelijke of totale resectie mogelijk maakt afhankelijk van de behoeften.

Chirurgische technieken voor prostaatkanker

De prostaat die door een kwaadaardige tumor is aangetast, wordt volledig verwijderd, hetzij door open chirurgie, hetzij laparoscopisch. De open chirurgie kan worden uitgevoerd via een retro-pubische benadering of via een trans-perineale benadering.

De retro-pubische benadering heeft vaak de voorkeur omdat deze niet alleen de verwijdering van de prostaat mogelijk maakt, maar ook de excisie van de aangrenzende lymfeklieren in geval van verdenking op metastasen. De verwijdering van lymfeklieren is gericht op het verbeteren van de staging en de lokale controle van de ziekte, hoewel deze techniek een langere herstelperiode met zich meebrengt. Deze benadering biedt ook betere mogelijkheden voor het behoud van de zenuwbundels die verantwoordelijk zijn voor seksuele functies.

De trans-perineale benadering heeft het voordeel van een snellere genezing en een kortere hersteltijd, maar maakt geen uitgebreide lymfeklierdissectie via dezelfde weg mogelijk.

Tijdens de ingreep wordt de prostaat van de blaasbodem gescheiden, de urethra wordt doorgesneden, de zaadleiders worden doorgesneden en de prostaat wordt samen met de zaadblaasjes verwijderd, gebieden die vaak betrokken zijn bij de tumorverspreiding.

De keuze van de techniek hangt af van de grootte van de prostaat, de eventuele aanwezigheid van metastasen, de leeftijd en de algemene toestand van de patiënt. De ingreep vindt meestal plaats onder algemene of spinale anesthesie.

Prognose na ablaties van de prostaat

Wanneer de ingreep tijdig wordt uitgevoerd, is de algehele prognose gunstig. Als de tumor echter laat wordt gediagnosticeerd en metastasen zich hebben ontwikkeld, wordt de prognose minder positief.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie komt terugkeer voor bij 30-35% van de patiënten tien jaar na de ingreep in bepaalde klinische series.

Dr. Sanne Jansen
Klinisch Farmacoloog
sanne.jansen@medcluster.nl
Neem contact op met de auteur

Ontvang onze volgende selectie artikelen

MedCluster.NL

Begrijp je gezondheid beter.
Maak weloverwogen keuzes.

2 e-mails per maand

Een klacht die je wilt begrijpen, een veelgehoorde opvatting die je wilt toetsen of een vraag voor je huisarts: ontvang onze selectie artikelen voor meer inzicht in je dagelijkse gezondheid.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de belangrijkste indicaties voor het verwijderen van de prostaat bij kanker?
De ablaties van de prostaat zijn geïndiceerd zodra de diagnose van kanker een chirurgische behandeling vereist, met name in het geval van lokaal gevorderde tumoren, een hoog risico op progressie, of wanneer de aanwezigheid van ernstige symptomen gerelateerd aan urinaire obstructie of terugkerende complicaties de nierfunctie of de kwaliteit van leven van de patiënt in gevaar brengt.
Welke onderzoeken moeten vóór de ingreep worden uitgevoerd?
De preoperatieve voorbereiding omvat een volledig bloedonderzoek met hemostase, een biochemisch onderzoek om de hart- en leverfuncties te evalueren, een ECG, een abdominale echografie en een thoraxfoto om metastasen op te sporen en te waarborgen dat de patiënt in staat is de anesthesie en de ingreep te verdragen.
Wat zijn de belangrijkste chirurgische technieken voor de behandeling van prostaatkanker?
De opties omvatten radicale prostatectomie via een open benadering (retro-pubisch of trans-perineaal) en prostatectomie via laparoscopie of robot-geassisteerd. De keuze hangt af van de grootte van de tumor, de mogelijkheid van lymfeklierdissectie, de algemene toestand van de patiënt en de expertise van het chirurgische team.
Waarom worden soms de lymfeklieren tijdens de operatie verwijderd?
Lymfeklierdissectie stelt ons in staat om eventuele lymfekliermetastasen te zoeken en te verwijderen, die vaak een vroege verspreidingslocatie zijn. Hun verwijdering verbetert de staging van de ziekte en kan de adjuvante behandeling beïnvloeden, maar kan ook de hersteltijd verlengen en specifieke risico's met zich meebrengen die per geval moeten worden geëvalueerd.
Wat zijn de mogelijke risico's en complicaties na een prostatectomie?
Mogelijke complicaties zijn urine-incontinentie of problemen met de continentie, seksuele disfunctie, infecties, bloedingen, urethrastrictuur en trombo-embolische complicaties. Het risico hangt af van het tumorstadium, de chirurgische techniek en de algemene gezondheidstoestand van de patiënt.
Hoe verloopt het herstel en welke follow-up is nodig?
Na de ingreep blijft de patiënt enkele dagen in het ziekenhuis, een blaaskatheter wordt vaak een week behouden en daarna verwijderd. De follow-up omvat regelmatige urologische controles, PSA-bepalingen om de terugkeer te volgen, urine-revalidatie indien nodig en ondersteuning voor eventuele seksuele en psychologische problemen.
Wat is de langetermijnprognose na ablaties van de prostaat voor kanker?
De prognose hangt af van de uitbreiding van de tumor op het moment van de diagnose en de kwaliteit van de lokale en lymfekliercontrole. Wanneer het vroegtijdig wordt behandeld, is de prognose vaak gunstig. In bepaalde series kan biologische of lokale terugkeer optreden bij 30-35% van de patiënten tien jaar na de operatie, wat het belang van langdurige follow-up benadrukt.
Welke alternatieven zijn er als chirurgie niet mogelijk is voor een patiënt?
Als chirurgie gecontra-indiceerd is vanwege comorbiditeiten of het tumorstadium, omvatten alternatieven radiotherapie, actieve monitoring voor tumoren met een laag risico, hormoontherapie of gecombineerde benaderingen. De keuze is gepersonaliseerd op basis van de leeftijd, de algemene toestand en de therapeutische doelen van de patiënt.