Radicale prostatectomie: complete gids en zorg

Prostaatkanker is een veelvoorkomende oncologische aandoening bij mannen. Het wordt meestal vastgesteld bij personen ouder dan 45 jaar. Radicale prostatectomie blijft een van de meest effectieve methoden om de ziekte uit te roeien. De ontwikkeling van prostaat tumoren wordt vaak geassocieerd met verstoringen van de mannelijke hormonale stofwisseling, met name variaties in steroïden (aldosteron, testosteron).

Deze vorm van kanker kenmerkt zich door een doorgaans langzame groei, wat de detectie van vroege tekenen moeilijk maakt. Als gevolg hiervan raadplegen veel patiënten een arts in een gevorderd stadium van de ziekte.

Oorzaken van de ziekte

Verschillende factoren kunnen de ontwikkeling van de ziekte bevorderen:

• onevenwichtige voeding rijk aan dierlijke vetten;
• progressieve prostaatadenoom;
• beroepsmatige blootstelling aan cadmium (rubberindustrie, lassen, drukkerij, enz.);
• seksueel overdraagbare infecties;
• roken;
• slechte kwaliteit van het milieu;
• vitamine D-tekort;
• genetische aanleg.

Het is moeilijk om prostaatkanker in een vroeg stadium te diagnosticeren omdat er geen specifieke symptomen zijn. De screening is voornamelijk gebaseerd op de bloedtest voor PSA (prostaatspecifiek antigeen, PSA). De PSA-test helpt niet alleen bij het stellen van de initiële diagnose, maar ook bij het monitoren van eventuele terugvallen na behandeling.

PSA is een eiwit dat door de prostaat wordt gesynthetiseerd. Bij een gezonde man is de bloedconcentratie laag. Een verhoging van PSA kan wijzen op de aanwezigheid van prostaatkanker, maar is niet specifiek: een goedaardige prostaatvergroting kan ook leiden tot een verhoging van PSA.

Daarom stellen urologen de diagnose kanker niet alleen op basis van PSA en vullen ze het onderzoek aan met aanvullende onderzoeken: echografie, CT-scan of magnetische resonantiebeeldvorming (MRI) en prostaatbiopsie.

Symptomatologie

De klinische manifestaties van prostaatkanker kunnen omvatten:

• brandende pijn en ongemak tijdens het plassen;
• frequente aandrang om te plassen;
• hematurie (aanwezigheid van bloed in de urine);
• gevoel van onvolledige lediging van de blaas;
• problemen met erectie en ejaculatie;
• acute lumbale pijn;
• lage en onderbroken urinaire stroom;
• aanwezigheid van nierstenen;
• dilatatie van de urineleiders en de nieren.

Middelen tegen prostaatkanker

Specialisten zijn het erover eens dat radicale prostatectomie een belangrijke behandelingsmethode is voor prostaatkanker. Het belangrijkste voordeel van deze ingreep is de verwijdering van de prostaatklier met de omliggende weefsels, wat een nauwkeurige beoordeling van de omvang van de ziekte mogelijk maakt.

Tijdens de ingreep verwijdert de chirurg de prostaat evenals de aangrenzende weefsels, inclusief de bekkenklieren en de zaadblaasjes.

Traditionele verwijdering van de prostaat

Conventionele chirurgie kan leiden tot urine-incontinentie en problemen met de erectiele functie. Afhankelijk van de mate van aantasting en de resultaten van de onderzoeken, kan de chirurg kiezen voor een perineale of retropubische prostatectomie.

Perineale en retropubische prostatectomie

Bij de perineale prostatectomie wordt de incisie gemaakt in het perineum tussen het rectum en het scrotum. Als een bekkenklierdissectie nodig is, kan een aanvullende ingreep worden uitgevoerd om de lymfeklieren te verwijderen. De retropubische prostatectomie omvat een incisie aan de onderkant van de buik, wat directe toegang biedt tot de prostaat, de bekkenklieren en de zaadblaasjes.

Postoperatieve periode

Na de ingreep wordt de patiënt meestal 2 tot 3 weken opgenomen. Deze verlengde duur is te wijten aan de complexiteit van de operatie, de noodzaak van een langdurige urinekatheter en de zorgvuldige monitoring van de urethrale katheter en de onmiddellijke gevolgen.

Complicaties van radicale prostatectomie

Veelvoorkomende postoperatieve complicaties zijn urine-incontinentie, hoewel de meeste patiënten geleidelijk de continentie terugkrijgen. Een ander mogelijk bijeffect is de aantasting van de erectiele functie. Thromboses kunnen optreden en leiden tot cardiovasculaire complicaties bij sommige patiënten. In geval van tumorrecidief kan radiotherapie worden voorgesteld.

Innovatieve methoden voor prostaatverwijdering

In moderne klinieken wordt radicale prostatectomie vaak uitgevoerd met behulp van de Da Vinci-robot. Het gebruik van deze technologie heeft geleid tot een vermindering van bloedverlies en een verbetering van de bescherming van de structuren die verantwoordelijk zijn voor de erectiele functie. De robot biedt de chirurg een verhoogde precisie en helpt het risico op complicaties te verminderen.

Na een volledige verwijdering van de prostaat en de door metastasen aangetaste weefsels, daalt het PSA-niveau in het bloed tot minimale waarden. Een latere verhoging van PSA wijst op de mogelijke aanwezigheid van residueel weefsel of een terugval.

Belangrijkste voordelen van de Da Vinci-methode

De voordelen van robot-geassisteerde prostatectomie met Da Vinci ten opzichte van conventionele chirurgie zijn onder andere:

• zeer nauwkeurige weefselontleding;
• minimaal bloedverlies;
• uitzonderlijke chirurgische precisie;
• betere bescherming van de erectiele functie;
• betere terugkeer van urinecontinentie;
• verminderde postoperatieve pijn;
• snellere revalidatie;
• kortere opnameduur (meestal 5 tot 7 dagen);
• verminderde littekens door kleine laparoscopische incisies.

Chirurgische techniek

De robot-geassisteerde prostatectomie met Da Vinci wordt uitgevoerd met behulp van specifieke instrumenten die via kleine incisies van ongeveer een centimeter in de onderbuik worden ingebracht. Gewoonlijk worden er vijf kleine openingen van minder dan een centimeter gemaakt. Door deze openingen worden drie chirurgische instrumenten en twee buizen met microcamera’s ingebracht.

De camera’s bieden een driedimensionaal beeld met een hoge vergroting, wat een vermenigvuldiging van de chirurgische precisie mogelijk maakt.

Veelgestelde vragen