Tandbederf: oorzaken, symptomen, stadia en behandelingen

Tandbederf is een proces van demineralisatie van de harde weefsels van de tand, gevolgd door hun vernietiging. Bij gebrek aan behandeling leidt dit eerst tot een gedeeltelijke, en vervolgens totale verslechtering van de tand. Deze aandoening kan ook leiden tot een pulpitus, parodontitis of een acute ontsteking in het lichaam veroorzaken.

Oorzaken van tandbederf

Meer dan 80% van de wereldbevolking wordt door deze aandoening getroffen, maar de precieze oorzaken zijn nog niet volledig opgehelderd. Verschillende belangrijke factoren zijn echter geïdentificeerd.

Onvoldoende mondhygiëne

Een slechte poets techniek, vooral in moeilijk bereikbare gebieden (zijvlakken, groeven, interdentale ruimtes), bevordert de ophoping van plaque. Deze plaque hecht zich sterk aan het glazuur en herbergt bacteriën die melkzuur produceren, verantwoordelijk voor de demineralisatie van het glazuur en de tandweefsels, wat leidt tot hun vernietiging.

Frequent consumeren van koolhydraatrijke voedingsmiddelen

Eenvoudige suikers zoals sucrose worden door bacteriën omgezet in dextraan, een polymeer dat de demineralisatie van de tanden versnelt.

Verzwakking van het immuunsysteem

De proliferatie van bacteriën wordt gereguleerd door de immuniteit. Een verzwakt immuunsysteem bevordert een snelle groei van de pathogene mondflora, waardoor het risico op tandbederf toeneemt.

Wijziging van de samenstelling van het speeksel

Een metabole onbalans kan de samenstelling van het speeksel veranderen, waardoor het vermogen om bacteriën en zuren in de mond te neutraliseren vermindert.

Onevenwichtige voeding

Een tekort aan mineralen, eiwitten en vitamines verzwakt de tandweefsels en vermindert de algehele weerstand van het lichaam.

Erfelijke factor

Tandbederf kan een genetische component hebben. Ontwikkelingsafwijkingen van het glazuur, zoals hypoplasie of aplasie, kunnen worden doorgegeven.

Spijsverteringspathologieën

Absorptiestoornissen in het spijsverteringskanaal leiden tot een tekort aan essentiële voedingsstoffen voor de tandgezondheid. Frequente diarree valt hier ook onder.

Ongecontroleerd gebruik van medicijnen

Langdurig gebruik van diuretica, laxeermiddelen, hormonen of antibiotica kan leiden tot demineralisatie van botten en tanden door de opname van voedingsstoffen te verstoren.

Zwangerschap en borstvoeding

Tijdens deze periodes put het lichaam uit de calcium- en fosforreserves van de botten en tanden, wat het risico op tandbederf verhoogt.

Werken in een giftige omgeving

Blootstelling aan dampen van zuren, oplosmiddelen en andere industriële chemicaliën bevordert de ontwikkeling van tandbederf.

Daar komen nog andere factoren bij:

• vervuilde omgeving;
• trauma’s van de kaak tijdens de kindertijd;
• arme voeding van de moeder tijdens de zwangerschap;
• onvoldoende kwaliteit van drinkwater.

Belangrijkste symptomen van tandbederf

De meest voorkomende tekenen zijn:

• gele, grijze, bruine of zwarte vlekken op het glazuur;
• zichtbare holtes in de tand;
• overgevoeligheid voor koud, warm of zoet;
• tandpijn;
• aanhoudende slechte adem.

Stadia van tandbederf

De symptomen variëren afhankelijk van het stadium van de ziekte. We onderscheiden vier klinische stadia:

Initiële tandbederf (witte vlek)

De kleur van het glazuur verandert lichtjes, zonder structurele schade. Dit stadium is omkeerbaar met goede hygiëne en een geschikte remineralisatie.

Oppervlakkige tandbederf

Het gepigmenteerde gebied wordt poreus.

Het glazuur verzwakt, wat al de diepere lagen kan aantasten als de immuniteit laag is.

Gemiddelde tandbederf

Het dentine is aangetast. De tand reageert heftig op prikkels: warm, zuur of koud.

Diepe tandbederf

Alle tandlagen zijn aangetast. Het risico op pulpitus is hoog. De pijn verschijnt als reactie op directe stimulatie.

Tandbederf kan ook langzaam evolueren over meerdere jaren in chronische vorm.

Soorten tandbederf

We onderscheiden 4 vormen afhankelijk van hun locatie en oorzaak:

1. Fissuurcaries: raakt de groeven en interdentale gebieden waar voedselresten zich ophopen.
2. Cervicale caries: gelegen op het niveau van de tandhals, moeilijk bereikbaar.
3. Secundaire caries: veroorzaakt door slecht uitgevoerde tandheelkundige zorg of slecht passende protheses.
4. Atypische caries: raakt ongebruikelijke gebieden zoals de snijrand of de cuspen.

Behandeling

De behandeling begint met het verwijderen van de beschadigde weefsels en het reconstrueren van de tand met vulmaterialen. De holte wordt zorgvuldig gedesinfecteerd om de pathogenen die verantwoordelijk zijn voor de vernietiging te elimineren.

Traditioneel wordt een tandboor gebruikt, maar tandlasers bieden nu een zachtere en effectievere oplossing.

Daarna wordt een composiet of een vulling in twee lagen aangebracht. Ten slotte wordt het oppervlak gepolijst om de hechting van bacteriën te verminderen en de duurzaamheid van de restauratie te verbeteren.

Preventie

Hier zijn de essentiële maatregelen om tandbederf te voorkomen:

• regelmatig poetsen met geschikte producten;
• evenwichtige voeding;
• behandeling van chronische of infectieuze ziekten;
• versterking van het tandvlees met medicinale kruiden;
• agressieve stoffen vermijden in contact met de tanden.

Elke verandering in uiterlijk of gevoel van de tanden moet leiden tot een snelle tandartsconsultatie.

Veelgestelde vragen